Acties rond het identificeren en documenteren van de woonwagencultuur

De woonwagencultuur in Vlaanderen is erg divers en dynamisch. Het identificeren en documenteren van de woonwagencultuur is daarom een belangrijke stap om de reikwijdte van de traditie en de diversiteit van de rituelen binnen de drie gemeenschappen in kaart te brengen. In de loop der jaren heeft de erfgoedgemeenschap daar verschillende initiatieven rond genomen. Zo zijn verschillende aspecten van onze cultuur bijvoorbeeld gedocumenteerd in publicaties, boeken en folders. Hieronder is een beknopte weergave te vinden van de acties tot nog toe.  
 
2014 
In de brochure 'De stem van het Minderhedenforum over woonwagenbewoners' omschrijft 
Het Minderhedenforum wie woonwagenbewoners zijn en met welke problemen ze in onze maatschappij geconfronteerd worden. Cijfers worden meegegeven en problematieken toegelicht. De leefwereld van woonwagenbewoners wordt aan de hand van twee interviews van woonwagenbewoners in beeld gebracht.  
 
2012-2013 
In samenwerking met het Kruispunt Migratie-Integratie en KADOC-KULeuven werd in 2012 en 2013 een survey gemaakt van het woonwagenerfgoed dat zich in de klassieke archief- en erfgoedinstellingen en bij specifieke organisaties (veelal omkaderingswerken) bevindt. Dit materiaal is interessant omdat het een beeld helpt vormen op de interactie tussen de woonwagenwereld en de zogenaamde burgersamenleving.  
 
2012 
Het zesde nummer van het magazine Ciré Migrations stond volledig in het teken van de cultuur van de Roms in België. Het themanummer kreeg ‘Roms, Tsiganes, Gitans … les malentendus’ als titel en bundelt informatie over de geschiedenis, het nomadisme en de migratie en de cultuur van de Roms in België. Via interviews werkten Belgische Roms actief mee aan het tot stand komen van dit nummer. 
 
2009 
  • Op de dvd 'De geschiedenis van de voyageurs’ documenteert Ons Leven vzw de woonwagencultuur aan de hand van oude beelden en foto's van woonwagenbewoners en hun leefwereld. Deze dvd werd gemaakt door een Voyageur die zelf op zoek is gegaan naar informatie, oude foto's en beeldmateriaal via het internet.  
  • In het woordenboek ‘Modern Bargoens’ van Van Dale wordt de Bargoense woordenschat opgelijst. Het woordenboek bevat verder ook verklaringen, informatie over de herkomst, citaten en bronvermeldingen. 
 
2007 
Aan de hand van interviews met pater Bob Monsecour (aalmoezenier van de woonwagenbewoners) en een aantal woonwagenbewoners brengt Knack het artikel ‘Ze ruiken de tijd, mijnheer’, dat een beeld van de woonwagencultuur en de woonwagenbewoners anno 2007 schetst.   
 
2006 
Met de medewerking van woonwagenbewoners uit Limburg legde TV Provincie Limburg de woonwagencultuur in de Limburgse woonwagenwijken anno 2006 vast op beeld, met de dvd ‘Het liefste plekje voor mij. Wonen in een woonwagen’ als resultaat.  
 
2003 
4 professionele woonwagenwerkers (Toon Machiels, Dirk Beersmans, Gert Devolder, Kim Janssens en Jeroen Michels) brengen samen het boek ‘Laat de was maar hangen. Voyageurs en Zigeuners in de straat’ uit. Dit boek maakt de kloof duidelijk tussen woonwagenbewoners en de maatschappij. Het geeft meer inzicht, onder meer vanuit de geschiedenis van de Voyageurs en Zigeuners. Er wordt in het boek een model gepresenteerd dat ook kan functioneren bij andere groepen die zich afkeren van de maatschappij. Deze uitgave is bestemd voor wie beroepshalve of als vrijwilliger contact heeft met woonwagenbewoners of voor wie gewoon meer wil weten over deze bevolkingsgroep.  
 
2000 
In zijn boek ‘Kom, we zijn tebie. Bezembinders en scharenslieps’ beschrijft auteur Marcel Kerf aan de hand van verhalen van Voyageurs in Vlaanderen het leven als Voyageur en hoe dat in de loop der jaren sterk veranderd is. 
 
Toekomstplannen: 
  • Met de stad Herentals (die de woonwagenterreinen in Herentals coördineert) en Erfgoedcel Kempens Karakter tekenen we in 2017 de geschiedenis, tradities en rituelen op van de woonwagenbewoners van het woonwagenterrein Viaduct in Herentals, waar voornamelijk Voyageurs wonen. De jonge generatie zal betrokken worden via verhalen over hun leven nu en hun dromen voor de toekomst. Deze gemeenschap heeft een duidelijke link met de paters Kapucijnen uit Herentals. Het hele traject zal uitmonden in een toon-of publieksmoment of een publicatie. De stad is alvast van plan om alle informatie te bundelen in een eigen e-book. 
  • KADOC KU Leuven bewaart het archief van de Kapucijnen. Deze paters aalmoezeniers hebben een belangrijke rol gepeeld in de geschiedenis van de woonwagenbewoners. In 2018 wil de werkgroep woonwagencultuur bekijken of dit archief verder uitgebreid kan worden met materiaal dat afkomstig is van de woonwagenbewoners.  
  • In het najaar van 2017 willen het Minderhedenforum en enkele woonwagenbewoners van het woonwagenterrein van Deurne meewerken aan een infofiche van de politie van Antwerpen over de woonwagenbewoners in Antwerpen. Dit initiatief is ontstaan na een negatief krantenartikel over de woonwagenbewoners van het woonwagenterrein van Deurne, waarbij ook een zeer negatieve reactie door een politieman gegeven werd. De negatieve en onjuiste beeldvorming resulteerde in een ontmoeting tussen de woonwagenbewoners en enkele politiemensen. Deze positieve uitwisseling gaf aanleiding voor een samenwerking rond het maken van een infofiche over woonwagenbewoners voor de Antwerpse politieagenten.  
 
 ;