Communiceren over het Ros Beiaard, de Gildereuzen en de Dendermondse ommegangen


Externe link
http://rosbeiaard.be

Acties in 2017
  • De Dendermondse Gildereuzen werden in 2017 liefst drie keer ingezet als 'ambassadeur' van hun stad bij publieksevenementen. Indiaan, Mars en Goliath, waren, op vraag van de organistoren, van de partij op het Vakantiesalon in Brussel in februari. Elke dag stonden een personeelslid en een reuzendrager de bezoekers te woord die vragen hadden over de erfgoedtradities in Dendermonde. Er was bijzonder veel interesse (meerdere honderden bezoekers per dag). Op 25 april mochten de reuzen dansen op de Grote Markt, ter gelegenheid van het bezoek van het vorstenpaar aan Dendermonde. Uiteraard ging dit hoge bezoek gepaard met de nodige publieke belangstelling. En op 26 mei waren Indiaan, Mars en Goliath - vergezeld van de Ros Beiaardharmonie - te gast in Oostende, ter gelegenheid van 'Oostende voor Anker'. Van deze 'uitstap' werd gebruik gemaakt om folders over de aanstaande Reuzenommegang Katuit te verspreiden.
  • Op zondag 17 september, tijdens het Dendermondse straattheaterfestival 'Boulevart', werd de vroegere Walvis-praalwagen van stal gehaald om een erfgoedproject mee op te zetten. Bezoekers (waaronder heel wat gezinnen met kinderen) kregen de kans om een afscheids- of herinneringsbrief aan de Walvis te schrijven (cf. deze was vanaf 1958 tot en met 2015 te zien in de Dendermondse ommegangen en is dus in het geheugen gegrift van een hele generatie stadsgenoten). Deze erfgoednamiddag resulteerde in tientallen tekeningen en brieven waarin jonge en oude stadsgenoten hun 'liefde' voor de Walvis betuigen. Het project werd opgezet door de stedelijke musea en werd inhoudelijk en logistiek ondersteund door het Ros Beiaardcomité.
  • Er werd opnieuw geparticipeerd aan verschillende projecten van derden: de reuzenkalender van 'Reuzen in Vlaanderen' en de erfgoedbank van het Land van Dendermonde.
Acties in 2016
  • De Dendermondse Gildereuzen werden in 2016 tweemaal ingezet als 'ambassadeur' van hun stad bij publieksevenementen. Indiaan, Mars en Goliath, vergezeld van de Ros Beiaardharmonie en de vendeliers, verwelkomden ca. 1.000 senioren uit Zaventem bij hun bezoek aan Dendermonde op 15 juni. Op de natioanle feestdag vertegenwoordigde reus Indiaan de Ros Beiaardstad in Brussel bij een optocht van reuzen uit heel België. Bij beide evenementen werd van de gelegenheid gebruik gemaakt om folders over de aanstaande Reuzenommegang Katuit te verspreiden.
  • Op zondag 2 oktober was Dendermonde één van de steden in de kijker tijdens de Open Bedrijvendag. Het publiek kon onder meer een bezoek brengen aan de loods van de wagenbouw van de ommegangen. Bijna 1.000 geïnteresseerde bezoekers (in hoofdzaak gezinnen met kinderen) kregen er een blik achter de schermen van de wagenbouw. Kinderen konden ook zelf ervaren hoe het is om een knaptandkostuum aan te trekken of plaats te nemen op de rug van een miniatuur Ros Beiaard.
  • In december opende het nieuwe toeristische infokantoor met bezoekerscentrum zijn deuren in het Stadhuis van Dendermonde. In dit nieuwe infokantoor is niet alleen aandacht voor de monumenten en bezienswaardigheden van Dendermonde, maar is er ook een belangrijke focus op het Ros Beiaard en de Reuzen met o.a. grote fotomodules, draaikubussen voor kinderen, tekstpanelen en grafische panelen met info over het Ros Beiaard, filmmateriaal van oude ommegangen, enz.
  • Er werd opnieuw geparticipeerd aan verschillende projecten van derden: de reuzenkalender van 'Reuzen in Vlaanderen' en de erfgoedbank van het Land van Dendermonde.
Acties in 2015
  • Naar aanleiding van de gespecialiseerde onderhoudswerken die er het voorbije jaar gebeurd zijn aan het Ros Beiaard en de Gildereuzen, zijn er door de stad Dendermonde en het Ros Beiaardcomité persconferenties georganiseerd en uitgebreide persnota's verstuurd naar zowel de lokale als de regionale pers. Deze berichten hebben een enorme weerklank gekend (reportages op het VRT-nieuws, TV-Oost, Radio 2, nationale dagbladen, lokale bladen, ...). De bedoeling was om het publiek open en correct te informeren over de actuele toestand van de werelderfgoedelementen en de verdere onderhoudsmaatregelen.
  • Op 20 mei heeft het buitengewoon lager onderwijs in Dendermonde een 'droomdag' georganiseerd rond het Ros Beiaard en de Reuzen. Kennismaken met het echte Ros Beiaard en de Reuzen was niet mogelijk, maar medewerkers van het Ros Beiaardcomité hebben wel een hele dag op school doorgebracht met tal van ommegangattributen (knaptanden, narrenpopjes, vlagjes, ...) en een miniatuur Ros Beiaard om de kinderen te laten kennismaken met de magie van het Ros en de Reuzen. Voor alle kinderen waren er ook enkele gadgets van het Ros en de Reuzen (postkaarten, stickers, ...). Het was een zeer geslaagde dag, die ook werd opgepikt door de lokale pers.
  • Op zaterdag 14 november was Dendermonde gaststad voor de Federatiedag van Reuzen in Vlaanderen (RiV). RiV had heel wat te vieren in Dendermonde: zijn 5-jarig bestaan, de erkenning van de Reuzencultuur als Vlaams Immaterieel Cultureel Erfgoed (een dossier dat mee ondersteund werd vanuit Dendermonde) en de uitreiking van de prijs voor Immaterieel Cultureel Erfgoed aan RiV. Gelet op het speciale karakter van deze bijeenkomst, is dan ook beslist om aan de Federatiedag (met meer dan 200 deelnemers) een reuzenreünie te koppelen. Een 25-tal reuzen uit heel Vlaanderen tekenden present op de Grote Markt van Dendermonde om er te verbroederen met de historische Gildereuzen van Dendermonde (begeleid door de Ros Beiaardharmonie). Bijna 1.000 toeschouwers waren getuige van dit spektakel. Ook hier was er opnieuw brede aandacht in de lokale pers (dagbladen, TV Oost en Radio 2). 
Acties in 2014
  • De website www.rosbeiaard.be heeft een grondige update ondergaan
  • Publieksprojecten van het OCMW Dendermonde en de Erfgoedcel Land van Dendermonde werden logistiek ondersteund (ter beschikking stellen van documentatiemateriaal, enkele knaptanden en de Dendermondse Reus 'Peke Rammakeszand').
  • Er werd geparticipeerd aan de erfgoedbank van het Land van Dendermonde (ter beschikking stellen van foto's, video-opnames, affiches, etc.).
  • Er werd geparticipeerd aan de reuzenkalender van 'Reuzen in Vlaanderen'.
Acties in 2011-2012-2013
Ook tussen twee Ros Beiaardommegangen in, blijven de stad Dendermonde en het Ros Beiaardcomité aandacht besteden aan de communicatie en publiekswerking rond het Ros Beiaard, de Gildereuzen en de ommegangen. Ter illustratie:
  • De website www.rosbeiaard.be die oorspronkelijk alleen bedoeld was voor het evenement ‘Ros Beiaardommegang 2010’ werd bestendigd, zodat het comité over een blijvend eigentijds communicatiekanaal beschikt voor het brede publiek.
  • Scholen worden in hun educatieve werking rond het immaterieel cultureel erfgoed verder ondersteund via documentatiemappen die te verkrijgen zijn bij het Ros Beiaardsecretariaat, via themarondleidingen voor scholen, enz.
  • Zowel het Ros Beiaardcomité als diverse private partners ontwikkelden nieuwe producten en initiatieven die inhoudelijk of qua naamgeving gelinkt zijn aan het Ros Beiaard en de Gildereuzen. Bijvoorbeeld: een Ros Beiaardtriatlon, een Ros Beiaardfietsclub, een Ros Beiaardboot die rondvaarten organiseert op de Dender, maar ook diverse souvenirs van de Gildereuzen en Katuit zoals stickers, sleutelhangers en schoolmappen. Al deze ‘afgeleide’ Ros Beiaardproducten dragen bij tot de instandhouding van de Ros Beiaardmicrobe. Het comité waakt er wel over dat het steeds bonafide en kwaliteitsvolle producten en activiteiten betreft.
  • Ter gelegenheid van elke Reuzenommegang ‘Katuit’ realiseert het Ros Beiaardcomité informatieve en/of wervende publicaties zoals folders, affiches, persmappen, programmabrochures, enz.
  • Om de Dendermondse erfgoedgedachte levend te houden en deze ook nationaal en internationaal uit te dragen, nemen de drie Gildereuzen Indiaan, Mars en Goliath soms deel aan belangrijke evenementen buiten Dendermonde. Zo waren de reuzen in het verleden reeds te gast in Nederland (Maastricht en Geldrop), Frankrijk (Steenvoorde), Duitsland (Aken en Nienburg) en uiteraard ook verschillende Belgische steden (o.a. Oostende en Sint-Niklaas). In 2012 presenteerden de Dendermondse Gildereuzen zich opnieuw als waardige erfgoedambassadeurs van de Ros Beiaardstad, toen zij te gast waren in Steenvoorde (Frankrijk) ter gelegenheid van ‘La 5ème Ronde Européenne de Géants Portés’. De ‘uitstappen’ waar de Reuzen aan deelnemen worden door het Ros Beiaardcomité zeer selectief gekozen. De vragen tot deelname zijn vele malen groter dan de effectieve toezeggingen. Enkel waardevolle culturele evenementen met de nodige uitstraling worden aangedaan. Er wordt over gewaakt dat de Reuzen steeds met een aangepaste omkadering deelnemen, zo is het een vereiste dat de Reuzen minstens begeleid worden door de gekostumeerde Ros Beiaardharmonie.
  • In 2011 werd bij de redactie van het zomerprogramma Villa Vanthilt (dat in juni van dat jaar een hele maand te gast was in Dendermonde) bekomen dat er in verschillende uitzendingen aandacht was voor het Dendermondse erfgoed (o.a. bekende Dendermondenaar Kurt Rogiers en de burgemeester kwamen vertellen over de Dendermondse ommegangen en de folkloristische rivaliteit met Aalst, Marcel Vanthilt maakte een stukje verkleed als knaptand, in de laatste uitzending werd als afscheid op de Grote Markt het Ros Beiaardlied gespeeld met een massazang door het publiek). Dankzij deze acties profileerde Dendermonde zich eens te meer als echte Ros Beiaardstad.
  • In 2012 werd samengewerkt met de educatieve cel van het Muziekinstrumentenmuseum in Brussel om het erfgoed heel origineel en tastbaar onder de aandacht te brengen van jongeren. Het MIM organiseerde tijdens de Krokusvakantie een project rond ‘ongebruikelijke muziekinstrumenten’. Tientallen kinderen konden er tijdens een workshop kennismaken met het ‘geklapper’ van de mysterieuze Dendermondse knaptand. De kinderen mochten zelf ook aan de slag met de knaptand die het Ros Beiaardcomité ter beschikking had gesteld.
  • In 2012 heeft het Ros Beiaardcomité ook actief meegewerkt aan het Leca-initiatief om een databank aan te leggen van alle reuzen en alle feesten in Vlaanderen. De gegevens van het Ros Beiaard, de Gildereuzen Indiaan, Mars en Goliath werden ingegeven in de databank van het ‘Reuzenregister’. De gegevens van de Ros Beiaardommegang en de Reuzenommegang ‘Katuit’ werden ingevoerd in het ‘Feestregister’. Deze info werd eveneens ingevoerd op de nieuwe website www.immaterieelerfgoed.be.
  • Het Ros Beiaardcomité en de stad Dendermonde hebben hun medewerking verleend aan Erfgoeddag 2013. Tapis plein vzw, www.immaterieelerfgoed.be en de Erfgoedcellen hebben de tiende verjaardag van de UNESCO-conventie voor het borgen van immaterieel erfgoed in de verf gezet, door op Erfgoeddag een ‘ICE-karavaan’ door Vlaanderen te organiseren, waarbij deelnemers een blik achter de schermen konden krijgen bij verschillende erfgoedgemeenschappen in Vlaanderen. In Dendermonde konden de bezoekers kennismaken met de rijke ommegangtraditie via een geleid bezoek aan het Oudheidkundig Museum (waar een aantal ommegangelementen opgesteld staan en waar verteld werd over de sage van het Ros Beiaard en de Vier Heemskinderen) en via erfgoedverhalen gebracht door de deken van de pijndersgilde (cf. de dragers van het Ros Beiaard).
  • Met de Dendermondse gevangenis was er in 2013 een samenwerking n.a.v. een tafereel ‘150 Jaar Gevangenis Dendermonde’ dat uitgebeeld werd in de jaarlijkse Reuzenommegang. De rollende structuur in dit tafereel, met een maquette van de gevangenis, werd gerealiseerd door de technische cel van het Ros Beiaardcomité in samenwerking met personeelsleden en gedetineerden van de gevangenis. Verder hebben een aantal personeelsleden mee gefigureerd in het tafereel. Uit deze samenwerking is eens te meer gebleken dat het Dendermondse immateriële culturele erfgoed een verbindend element vormt binnen de stad.
Acties n.a.v. de Ros Beiaardommegang 2010
In het kader van de Ros Beiaardommegang 2010 ontwikkelde het Ros Beiaardcomité opnieuw tal van initiatieven ter bekendmaking en promotie van het Ros Beiaard, de Gildereuzen en hun ommegangen. Ook hier is het aanbod te groot om in detail te bespreken, derhalve volgt een opsomming van enkele belangrijke acties:
  • Om de Ros Beiaardsfeer zowel bij de Dendermondenaren als bij de bezoekers extra aan te wakkeren voorzag het Ros Beiaardcomité een uitgebreid aanloop- en nevenprogramma voor de Ros Beiaardommegang, met o.a. de aanstelling van de Vier Heemskinderen, de officiële start van de kaartenverkoop en de lancering van een eigen website www.rosbeiaard.be met uitgebreide informatie over de Ros Beiaard- en de Reuzenommegang.
  • Als aanvulling op de website werden tientallen drukwerken aangemaakt, enerzijds wervende items zoals affiches en folders die over heel Vlaanderen werden verspreid, anderzijds informatieve publicaties voor de eigen inwoners zoals de Ros Beiaardmagazines die gratis huis-aan-huis bedeeld werden of een uitgebreide programmabrochure voor de bezoekers van de Ros Beiaardommegang. Via persconferenties, persmappen en contacten met lokale, nationale en zelfs internationale pers, werd het Dendermondse erfgoed uitgebreid in de kijker geplaatst.
  • De organisatie van twee Ros Beiaardtentoonstellingen in 2010: één in het voorjaar door de stedelijke musea van Dendermonde (qua opzet eerder historisch van aard) en één in het najaar door het Ros Beiaardcomité (bedoeld als beeldverslag over de beleving van de ommegang).
  • Om het erfgoed te laten leven bij de Dendermondse schoolgaande jeugd werd er door het Ros Beiaardcomité een overlegplatform ‘onderwijs’ opgericht, waarin samen met de schooldirecties een ruim aanbod aan educatieve en ludieke initiatieven werd ontwikkeld. Kinderen en tieners kregen op school niet alleen les over de Dendermondse tradities en het immaterieel erfgoed van de stad (o.a. het Ros Beiaardlied en de Ros Beiaardsage), maar er waren ook teken-, knutsel en dichtwedstrijden, afgestemd op de verschillende leeftijden. Voor muzikaal aangelegde jongeren was er een vrij podium, waarin zij hun eigenzinnige bewerking van het Ros Beiaardlied ten gehore konden brengen. Een ander resultaat van het overleg met de scholen was de beslissing om een Ros Beiaardfuif te laten plaatsvinden op de Grote Markt op de avond van de Ommegang. Een ongeziene Ros Beiaardparty met ontzettend veel volk, was het gevolg.
  • Diverse initiatieven van derden werden door het Ros Beiaardcomité promotioneel of logistiek ondersteund. Bijvoorbeeld: de familievoorstelling ‘Te Ros’ van Zefiro Torna en Pantalone (met medewerking van Klara), de etalagewedstrijd van de Dendermondse middenstand, een speciale Ros Beiaardkrant van de jeugddienst, een muziekspektakel van Cultuurcentrum Belgica en de stedelijke muziekacademie, de lancering van een Ros Beiaardruiterroute in overleg met lokale maneges, voordrachten en presentaties in de Dendermondse rusthuizen, enz. Zelfs de gevangenis van Dendermonde organiseerde activiteiten rond de ommegang. Werkelijk alle maatschappelijke geledingen in Dendermonde droegen hun steentje bij tot de ontsluiting van dit bijzondere erfgoed.
  • De aanmaak van nieuwe Ros Beiaardgadgets en souvenirs door het Ros Beiaardcomité en private partners. Bijvoorbeeld: Ros Beiaardvlaggen, -kleding, -servies, -herdenkingsmunten, -wijnen, enz. Speciaal voor de Ros Beiaardommegang werd er ook een CD gemaakt met muziek uit de ommegang en uiteraard het enige echte Ros Beiaardlied, dat een belangrijke rol speelt in de overlevering van de traditie. Ook de DVD van de Ros Beiaardommegang, waarvan er ruim 3.000 verspreid zijn, zorgt ervoor dat het Dendermondse erfgoed niet ‘uit beeld’ geraakt bij de bevolking.
 
Acties vóór 2010
De borging van het Ros Beiaard- en Reuzenerfgoed bij de bevolking is al jaren een prioriteit van het Ros Beiaardcomité en van de stad Dendermonde. Dit resulteerde in de voorbije decennia in een veelheid aan acties, waardoor iedere bezoeker als het ware onmiddellijk ondergedompeld wordt in een unieke Ros Beiaardsfeer. Enkele voorbeelden ter illustratie:
  • Het Ros Beiaardcomité en de stedelijke dienst toerisme promoten Dendermonde al sinds de jaren ’70 als Ros Beiaardstad, met o.a. themawandelingen, fietsroutes, publicaties, beursstanden, etc. in het teken van het Ros Beiaard en de Gildereuzen.
  • De stedelijke musea besteden in hun opstelling van de collectie veel aandacht aan de presentatie van oude ommegangelementen. Ook in het Stadhuis zijn er diverse Ros Beiaarditems te bewonderen (o.a. de harnassen van de Vier Heemskinderen, een schilderij over de Ros Beiaardommegang van 1888 en een miniatuur Ros Beiaard).
  • In het Dendermondse stadsbeeld vindt men talrijke verwijzingen naar het Ros Beiaard en de Gildereuzen: Ros Beiaardstandbeelden, straatnamen in het teken van het Ros Beiaard en de ommegang, de bevlagging van de binnenstad in de zomermaanden, winkels en particuliere huizen met een verwijzingen naar het Ros Beiaard, enz.
  • De Dendermondse middenstand heeft zich ook niet onbetuigd gelaten en ontwikkelde in de voorbije decennia tal van Ros Beiaardproducten (cf. pralines, jenever, champagne, bier, ...). Verschillende Dendermondse handelszaken hebben in hun naamgeving of in hun bedrijfslogo eveneens een verwijzing naar het Ros Beiaard. De verenigingen organiseren dan op hun beurt Ros Beiaardwedstrijden allerhande of verwijzen in hun naam of logo eveneens naar het Ros Beiaard.
Geplande acties in 2018
  • Bestendiging van het bestaande aanbod
;