Overdracht van de reuzencultuur

Er zijn duizend en één manieren om een reus te maken. Sommige reuzen zijn gemaakt uit manden gemaakt uit wilgentwijgen, andere uit ijzer, aluminium of plastieken buizen. Die wildgroei van technieken betekent niet dat er geen kennis nodig is om een reus te bouwen. De balans moet bijvoorbeeld juist zitten en de hoofden moeten in verhouding staan tot het lichaam. Kleine beschadigingen worden ook best zo snel mogelijk hersteld, om grote kosten te vermijden.
 
We willen vooral inzetten op de overdracht van basiskennis, zonder te raken aan de diversiteit van technieken. Vooral onderlinge kennisuitwisseling is daarbij van belang. Daarom zetten we de traditie van de provinciale ontmoetingsdagen verder. Uit onze SWOT-analyse blijkt ook dat er heel weinig wordt gedaan met documentair erfgoed. Van gestructureerde archieven is nauwelijks sprake. Zo zitten foto’s her en der verspreid en mondelinge interviews met sleutelfiguren zijn onbestaande. Zo dreigt de betekenis van de reuzen en de beleving van de reuzencultuur op lange termijn verloren te gaan. Op die noden willen we inzetten.
 
Overzicht acties

2015
  • Fiches beschrijving educatieve pakketten: Sommige reuzengroepen zetten zwaar in op jongeren. Ze betrekken lokale scholen bij hun werking, stellen lessenpakketten samen of organiseren speciale jeugdactiviteiten.  Die acties zijn vaak lokaal, maar kunnen mits enige aanpassing ook gebruikt worden door andere reuzenverenigingen. Op onze website kunnen reuzenbeheerders een aantal voorbeelden vinden van zo’n educatieve pakketten. Denk maar aan de reuzenkoffer van Borgerhout en de scholenwerking van Orde van De Kluizenaar van Bolderberg. We willen het aantal voorbeelden stelselmatig uitbreiden.
2014
  • Provinciale ontmoetingsdagen: Na het succes van de vorige provinciale ontmoetingsdagen besloten we de formule verder te zetten. In 2014 verzamelden we per provincie reuzenbeheerders. Het belangrijkste thema was de mogelijke aanvraag voor de inventaris voor immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen. Wat betekent een dergelijke aanvraag? Wat moet je daarvoor doen? En zien de reuzengroepen de meerwaarde van zo’n erkenning in? We vonden het belangrijk dat zoveel mogelijk reuzenbeheerders mee dachten over een mogelijke aanvraag. De provinciale ontmoetingsdagen gingen door op  1 maart 2014 (Vlaams-Brabant & Oost-Vlaanderen), 12 april 2014 (Limburg), 4 oktober 2014 (Antwerpen), november 2014 (West-Vlaanderen).
  • Reuzen Repair Café: In november werkten we mee aan het Reuzen Repair Café in Roeselare van Erfgoedcel Terf. Tijdens het evenement toonden een aantal reuzenbouwers hun technieken om reuzen te maken/herstellen. De formule werkte zo goed dat we ze willen gebruiken voor onze provinciale ontmoetingsdagen in 2015.
  • Inspiratiegids Rond de Rokken van de Reus: In augustus 2014 lanceerden we een gids over reuzenerfgoedzorg. Daarin worden heel wat voorbeelden gegeven van hoe andere reuzenverenigingen of erfgoedorganisaties zorg dragen voor het immaterieel, materieel of documentair reuzenerfgoed. De inhoud werd verzorgd door LECA vzw, wij stonden in voor de distributie onder reuzengroepen. 
  • Tweede Reuzenfederatiedag: de tweede federatiedag stond in het teken van de reuzenkalender en de aanvraag voor immaterieel cultureel erfgoed. Er waren meer dan 120 deelnemers. De dag had plaats op 15 november 2014 in het districtshuis van Deurne. 
2013
  • Studiedag op Schouders van Reuzen: Op 4 mei 2013 namen een 100-tal mensen deel aan de studiedag Op schouders van reuzen in Antwerpen. Erfgoedwerkers spraken er over de geschiedenis van de reuzen, hoe ze verspreid zijn in Europa, hoe ze gemaakt worden en dergelijke meer. Maar ook traditiedragers kregen het woord. Ze toonden hoe je creatief kan omspringen met de erfenis uit het verleden. Zo lopen er tegenwoordig reuzen rond in murga’s, worden er reuzenopera’s gecomponeerd of worden ze ingezet om mensen van een bepaalde wijk met elkaar in contact te brengen. De dag was een samenwerking tussen LECA, MAS | Museum aan de Stroom en La Maison des Géants. Wij stonden in voor logistieke steun tijdens de dag.
  • Eerste Reuzenfederatiedag: Op zaterdag 19 oktober 2013 organiseerden we voor het eerst een reuzenfederatiedag. Alle reuzenbeheerders waren welkom, of ze nu lid zijn van Reuzen in Vlaanderen vzw of niet. Meer dan 80 personen namen deel. De federatiedag is een echt netwerkmoment, waar een aantal lezingen worden gegeven maar waar ook voldoende tijd is voor een reuzenactiviteit en receptie. Zo leren reuzenbeheerders elkaar op een andere manier kennen.
 
2012-2013
  • Provinciale ontmoetingsdagen: kunnen we iets van elkaar leren? Dat was het uitgangspunt van de eerste reeks provinciale ontmoetingsdagen voor reuzenbeheerders. De reeks was een experiment om te kijken of er vraag was naar dergelijke ontmoetingsmomenten. Het antwoord was duidelijk: ja.
    Maar liefst 187 reuzenbeheerders kwamen naar een van onze vijf ontmoetingsdagen. Voor de organisatie van deze dagen konden we rekenen op de steun van LECA. Zij stippelden de methode van het world café uit en wendden hun netwerk aan om partners te vinden. Maar liefst 12 erfgoedcellen stapten mee in het experiment. Het resultaat van deze ontmoetingsdagen werd door LECA gebundeld in het rapport Praten over Reuzen, verslag rondetafelgesprekken 2012-2013. 
  • Studiedag Op Grote Voet in Venlo: In het Limburgs Museum in Venlo werd op 20 april 2012 een studiedag georganiseerd over reuzencultuur in België en Nederland. De studiedag werd georganiseerd door IVOS en belichtte de geschiedenis, diversiteit en mogelijke toekomst voor de reuzen.
PLANNEN
  • Voortzetting van de provinciale ontmoetingsdagen (minimum 1 per jaar): de reuzenbeheerders zijn vragende partij om blijvend bij elkaar te komen per provincie. De ontmoetingsdagen zijn de enige momenten waarop reuzenbeheerders elkaar treffen zonder reuzen. Tijdens reuzenevenementen hebben de meesten het te druk om ervaringen uit te wisselen. Onze provinciale verantwoordelijken zullen per jaar minimum 1, liefst twee ontmoetingsdagen organiseren in hun provincie. De eerste reeks zal werken rond het erfgoedzorgplan. De twee reeks zullen draaien volgens het principe van het Reuzen Repair Café.
  • Workshop EHBO bij archiefzorg: LECA vzw zal voor ons in 2016 een workshop archiefzorg verzorgen. Zo hopen we het bewustzijn aan te scherpen dat het zorgen van documentair erfgoed ook een vorm van borgen is. De workshops zullen gegeven worden tijdens onze provinciale ontmoetingsdagen.
  • Verdere uitbouw inspiratiefiches op website
    De inspiratiefiches zullen in een apart luik voor het erfgoedzorgplan opgenomen worden in de website van Reuzen in Vlaanderen. Via een speciaal invulformulier zullen erfgoedbeheerders nieuwe borgingsacties kunnen toevoegen aan de site. Alle acties worden verzameld in een databank met een specifieke typologie om ze dusdanig ook vindbaar te maken via een zoekformulier.
  • Jaarlijkse Federatiedag
    De Federatiedag blijft een vaste waarde op de kalender van Reuzen in Vlaanderen. Het grootste belang van deze dag is de mogelijkheid tot netwerken tussen de reuzengilden onderling.
;
Voorbeelden uit de praktijk
  • Het netwerk van reuzenbeheerders werd versterkt
  • De methodiek van het reuzenrepaircafé blijkt een succesformule om de verschillende herstel/bouwtechnieken voor reuzen over te dragen aan de reuzenbeheerders.
  • De inspiratiebrochure verhoogde het erfgoedbewustzijn bij de reuzenbeheerders en is inmiddels en standaard in de dienstverlening van Reuzen in Vlaanderen. De brochure toont de haalbaarheid van het borgen van de reuzencultuur effectief aan en bevordert het initiatief op lokaal vlak.
    (dd. 5 mei 2015)