Identificatie en documenteren van de reuzencultuur in Vlaanderen

De reuzencultuur in Vlaanderen is divers, dynamisch en moeilijk te vatten. Ieder jaar komen er nieuwe reuzen bij, terwijl andere voorgoed verdwijnen. De samenstelling van reuzengroepen verandert regelmatig en sommige reuzen krijgen in de loop der jaren zelfs een geheel nieuwe identiteit. Een ‘vaste’ lijst van reuzen en hun beheerders heeft dan ook geen zin. Die is zo weer gedateerd. De identificatie van de reuzencultuur is nochtans een belangrijke stap om de reikwijdte van het fenomeen en de diversiteit van de rituelen in kaart te brengen. Daarom lanceerden we in 2011 een online reuzenregister. Zo kunnen we makkelijker met elkaar in contact komen en op termijn sterke netwerken uitbouwen (zie SWOT-analyse). Daarnaast willen we ook inzetten op het documenteren door middel van publicaties waar veel vraag naar is vanuit onze erfgoedgemeenschap.

OVERZICHT ACTIES
2014
  • Databank reuzenevenementen: verschillende organisaties, waaronder wijzelf, verzamelen  jaarlijks gegevens over reuzenevenementen. Sinds 2014 hebben we al deze gegevens in een gecentraliseerde databank gegoten, die kan worden opgevraagd via onze vzw of via LECA. Zo worden ook de reuzenevenementen jaarlijks geïdentificeerd.
2013
  • Reuzen in Limburg (publicatie): In 2013 publiceerde het Limburgse
11-julicomité een boek waarin meer dan tachtig reuzen uit de Limburgen (BE/NL) worden beschreven. Het boek werd samengesteld door Guido Willems, met de hulp van de lokale reuzenverenigingen en heemkundige kringen. Ook de voorzitter van Reuzen in Vlaanderen Limburg en de voorzitter van LECA werkten aan de publicatie mee, respectievelijk met een hoofdstuk over reuzenrituelen en een over de geschiedenis van de reuzencultuur. Het boek werd zo goed onthaald door de erfgoedgemeenschap, dat we voor iedere provincie een dergelijke publicatie willen voorbereiden.
2012
  • Reuzen in Pajottenland en Zennevallei (publicatie): Naar aanleiding van Erfgoeddag 2012 (thema Helden) publiceerde Erfgoedcel Pajottenland en Zennevallei een boekje met een beschrijving van de 21 actieve lokale reuzen. LECA schreef een uitgebreide inleiding over de geschiedenis en rituelen van de reuzencultuur. De publicatie is tegelijkertijd een vorm van documenteren en communiceren. Door de beschrijving van lokale reuzen in een ruimere context te plaatsen, vergroot het bewustzijn dat reuzen erfgoed zijn.
 2011
  • Lancering online reuzenregister: na een maandenlange proefperiode lanceerden we samen met LECA een online reuzenregister. Het register is een instrument voor en door reuzenbeheerders. Via een brede publieksoproep en een gerichte mailing naar de toen gekende reuzenverenigingen, liepen de eerste beschrijvingen van reuzen binnen. Inmiddels werden meer dan 500 reuzen gedocumenteerd door de erfgoedgemeenschap die ze borgen. Het register wordt gedeeld op de websites van LECA en Reuzen in Vlaanderen vzw.
 2010
  • Lancering website www.reuzeninvlaanderen.be: in september lanceerden we een website waarop al het reuzennieuws wordt verzameld. In eerste instantie focuste de website vooral op berichten over nieuwe reuzen, reuzenrituelen of  reuzenevenementen. Sinds 2015 focust de website ook expliciet op erfgoedzorg. Zo bundelt de website ook informatie over
borgingsprogramma’s van erfgoedcellen of andere lokale erfgoedinstellingen. 
PLANNEN
  • Per provincie een boek over reuzencultuur: na het succes van het boek Reuzen in Limburg, groeide de ambitie om ook voor de andere provincies een dergelijk boek te maken. Ieder jaar willen we één boek uitbrengen. Speciale aandacht zal gaan naar de belevingen van de reuzenbeheerders. Die bleven in voorgaande publicatie immers onderbelicht. Een dergelijk boek vraagt uiteraard heel wat voorbereidingswerk. Daarom voorzien we de publicatie van de eerste publicatie pas in 2017 voorzien.

  • Inventaris blijvend bekendmaken: we verbinden ons ertoe het online reuzenregister blijvend onder de aandacht te brengen bij reuzenbeheerders. Ook nieuwe reuzengroepen die ons advies inwinnen,  zullen we vragen mee te werken aan het reuzenregister.

  • Jaarlijkse remindermail naar reuzenbeheerders om hun gegevens in het register te updaten.

  • Verdere uitbouw inspiratiefiches: over het algemeen willen we het luik erfgoedzorg op onze website verder uitbouwen door inspiratiefiches in verschillende categorieën aan te bieden (educatie, reuzen maken en onderhouden, publiekswerking, archiefzorg…). De fiches zijn korte beschrijvingen van goede voorbeelden uit de praktijk. Deze zullen ook online raadpleegbaar zijn op de website van Reuzen in Vlaanderen.

 ;
Voorbeelden uit de praktijk
  • De reuzengemeenschap is geïdentificeerd en in kaart gebracht
  • De reuzencultuur wordt beter gedocumenteerd
  • Er is een duurzaam instrument gecreeërd
    • om de reuzencultuur van onderuit in kaart te brengen
    • om ze blijvend op te volgen en te ondersteunen
  • Er is een portaalsite gecreeërd, www.reuzeninvlaanderen.be, die alle informatie omtrent reuzen samenbrengt en ontsluit naar het brede publiek.

(dd. 5 mei 2015)