Communicatie en sensibilisering - Bezoekerscentrum OPZ Geel

2016 - Project laatstejaars middelbare scholen Geel
In mei 2015 opende het OPZ-bezoekerscentrum Pas-sage de deuren. Met het bezoekerscentrum willen we een brug slaan tussen twee werelden. Uniek aan dit project is dan ook dat ervaringsdeskundigen zelf bij de realisatie van het bezoekerscentrum betrokken zijn en mee de schouders zetten onder de uitbating. Hun getuigenissen vormen een essentieel deel van het bezoekerscentrum. Met film, kunst en gedichten geven ze hun kijk op psychiatrie, hun ziekte en hun herstel. Bij een bezoek is er aandacht voor de psychiatrische zorg in Geel vroeger en nu en is er een rondwandeling over de historische campus.
Er werd in 2016 in samenwerking met de stad Geel en de Geelse scholen (vrij onderwijs en gemeenschapsonderwijs) een project opgestart waarbij de laatstejaars het Pas-sage Bezoekerscentrum OPZ Geel bezoeken. Er is er in de klas een voorbereidende les en tijdens het bezoek worden de leerlingen ontvangen door ervaringsdeskundigen. Er is aandacht voor de getuigenissen en daarna bezoeken de klassen de tentoonstelling over de geschiedenis van de Geelse gezinsverpleging. Zo komen ze in contact met dit immaterieel cultureel erfgoed in de stad waar ze wonen en/of studeren. In het schooljaar ‘15-‘16 was er een proefproject waarbij zo'n 350 leerlingen het bezoekerscentrum bezochten. In het schooljaar ‘16-‘17 wordt het project verdergezet en uitgebreid.

2015 - Opening OPZ-bezoekerscentrum Pas-sage
In mei 2015 opende het OPZ-bezoekerscentrum Pas-sage z’n deuren. Met het bezoekerscentrum willen we een brug slaan tussen 2 werelden. Uniek aan dit project is dan ook dat ervaringsdeskundigen zelf bij de realisatie van het bezoekerscentrum betrokken zijn en mee de schouders zetten onder de uitbating. Hun getuigenissen vormen een essentieel deel van het bezoekerscentrum. Met film, kunst en gedichten geven ze hun kijk op psychiatrie, hun ziekte en hun herstel.
Het bezoekerscentrum Pas-sage kreeg onderdak in twee historische gebouwen aan de Dr. Sanodreef te Geel. Op een attractieve manier krijgen bezoekers meer informatie over het verleden, het heden en de toekomst van de psychiatrische zorg in Geel. In de tentoonstelling is er ruim aandacht voor de geschiedenis van de gezinsverpleging
Er is nog veel onbekendheid omtrent psychiatrie en in onze samenleving zijn stigma’s nog volop aanwezig. Met de tentoonstelling, met kunst van het Kunsthuis Yellow Art, willen we kennis en informatie doorgeven en bijdragen aan destigmatisering. Bezoekers worden ontvangen door vrijwilligers en ervaringsdeskundigen.  Ze kunnen kiezen uit 3 focusrondleidingen: psychiatrische zorg in Geel vroeger en nu, psychiatrie en kunst en ervaringsdeskundigheid waarbij bezoekers ontvangen en rondgeleid worden door ervaringsdeskundigen. Focus ligt hierbij op ontmoeting en gesprek.  Aan een bezoek kan ook een begeleide rondwandeling over de historische campus gekoppeld worden.

2015 - Opleiding van ervaringsdeskundigen tot rondleider en gids
Op mei 8 2015 opende het nieuwe bezoekerscentrum van het OPZ Geel. Psychiatrische patiënten hebben een actieve rol opgenomen bij de uitwerking van het concept, realisatie en werking van het bezoekerscentrum. Het was in het begin een bewuste keuze om in het nieuwe bezoekerscentrum te werken met zgn. ervaringsdeskundigen.  Een deel van de medewerkers binnen het bezoekerscentrum (onthaalbediende, archiefhulp, gids…) heeft een psychiatrische achtergrond. Zo wordt het bezoekerscentrum een oefenplaats waar we naast het verschaffen van een zinvolle dagbesteding mensen ook helpen bij het opnieuw opnemen van sociale rollen.
Er is nood aan een kwaliteitsvolle opleiding van ervaringsdeskundigen. Daarom deden we voor de opleiding van de ervaringsdeskundigen tot onthaalbediende en/of gids beroep op externe expertise. Het was een kortdurende intensieve opleiding met een basismodule, een module ‘opleiding museumgids’ specifieke vervolgmodules. De opleiding of cursus was vooral praktijkgericht zijn en bestond uit workshops van 3 uur.
Na een oproep werd een ruime groep van 15 enthousiaste ervaringsdeskundigen samengebracht. Dit zijn ex-patiënten die ofwel zelfstandig wonen ofwel in begeleide woonvorm wonen.  Hun grootse motivatie de opleiding te volgen en een rol op te nemen binnen het bezoekerscentrum is duidelijk het meewerken aan destigmatisering. Veel mensen worstelen tijdens en na hun psychiatrische opname of ziekte met de stigma’s en vooroordelen die nog altijd bestaan. Zij willen zich actief inzetten om die stigma’s te doorbreken. Ook hoopten de ervaringsdeskundigen dat de opleiding en hun rol in het bezoekerscentrum zal  bijdragen tot het herstel, de empowerment en sociale inclusie. Herstel als proces waarin je een nieuwe zin en betekenis in je leven zoekt bij ernstige gezondheidsproblemen.  Empowerment waarbij je meer invloed krijgt op de gebeurtenissen en situaties in je leven. Het uiteindelijk doel is de sociale inclusie en de maatschappelijke (re)integratie.

2014 - Tentoonstelling in aanloop van bezoekerscentrum
In het OPZ Geel kan men terecht voor een bezoek aan de oude infirmerie en een bijzondere tentoonstelling die opgebouwd werd rond de geschiedenis van de Geelse gezinsverpleging, de pleegezinnen, de patiënten en het architecturaal patrimonium van ‘de kolonie’. De bezoekers krijgen op deze manier een duidelijk beeld van de evolutie van de psychiatrische gezinsverpleging vanaf 1850 tot vandaag. 
Uiteindelijk doel is de uitbouw van een bezoekers- en documentatiecentrum over de Geelse gezinsverpleging waar mensen visie, kennis en expertise ontwikkelen en uitwisselen en waar een duurzame en geïntegreerde omgang met het Geelse psychiatrische erfgoed gestimuleerd wordt.; Bert Boeckx
Voorbeelden uit de praktijk

Een bezoek moet bestaan uit een serie ontmoetingen met echte mensen, die in hun kwetsbaarheid en onaangepastheid een boeiend en zinvol verhaal te vertellen hebben. De voorwerpen uit de collectie moeten opgevat worden als dragers van verhalen, meningen en visies van dokters, verzorgers, gezagsdragers, pleeggezinnen en in de eerste plaats de cliënten zelf. Bedoeling is aan te tonen hoe door de jaren heen de psychiatrie en de positie van de cliënt veranderden, waanzin in de breedste zin van het woord bespreekbaar te maken en vooroordelen te verminderen en in te zoomen op actuele maatschappelijke kwesties. Hierbij kunnen we een brug slaan tussen psychiatrische zorg en een breed publiek. We willen ook meer zijn dan een museum: een cultureel centrum, een plek van ontmoeting en debat waar ook lezingen, voorstellingen en muziekuitvoeringen worden gehouden.