Living Human Treasures

Omschrijving

EEN UNESCO-PROGRAMMA VOOR ‘Levende Menselijke Schatten’
Bij UNESCO loopt sinds het midden van de jaren ‘90 een programma onder de noemer ‘Living Human Treasures’ (Levende Menselijke Schatten). Unesco gebruikt deze term voor personen die op een hoog niveau kennis en vaardigheden hebben, gelinkt aan immaterieel erfgoed. Denk aan een ambachtsman, danser(es), circusartiest, verteller enz. Het programma is gericht op kennisdeling, een betere omkadering en erkenning van deze ‘schatten’.
 
UNESCO roept landen op om systemen rond Living Human Treasures op te zetten en er mee te experimenteren. Interessante bestaande voorbeelden hiervan zijn o.a. te vinden in Japan en Korea, de Verenigde Staten en Frankrijk. Deze landen experimenteren hier al enkele decennia mee.
 
VIRTUOOS VLAANDEREN. Onderzoek en aanbevelingen voor vakmanschap in Vlaanderen
Is er in Vlaanderen nood aan een programma om meesterschap te ondersteunen en omkaderen? Wat kunnen we leren uit de ervaring van andere landen? En hoe kan Vlaanderen ook een dergelijk programma opzetten?
 
Binnen het traject 'Schatten van*in Mensen' (2012-2014) werd via een praktijkonderzoek bekeken hoe dit UNESCO-programma ingezet kan worden in het erfgoedbeleid in Vlaanderen.  Het onderzoek bestond uit diepte-interviews met ‘menselijke schatten’, focusgroepen en gesprekken met experten, uitgebreid literatuuronderzoek, desktop research naar internationale voorbeelden. De focus lag hierbij in de eerste plaats op beoefenaars van ambachten en podiumkunsten.
 
De resultaten werden in 2014 in de nota ‘Virtuoos Vlaanderen!’ voorgesteld, in het bijzijn van Vlaams minister Sven Gatz. De voornaamste conclusie: ‘Er is dringend nood aan initiatieven om vakmanschap in Vlaanderen veilig te stellen voor de toekomst’! Het rapport geeft een reeks concrete aanbevelingen mee om de kennis en vaardigheden van vakmensen duurzaam te verankeren en door te geven aan volgende generaties:

  • Het ondersteunen van de diepgaande en trage leerprocessen die elke baanbrekende vakman of -vrouw doorloopt en zo moeilijk in ons haastig en efficiëntiegericht tijdsgewricht ruimte vinden, blijkt een erg belangrijke stap in het overdragen van kennis.
  • Het UNESCO-programma ‘Living Human Treasures’ biedt effectief inspiratie en tal van mogelijkheden. Het biedt kansen om het beleid rond immaterieel erfgoed op vernieuwende manieren te koppelen aan onderwijs, innovatie, economie en toerisme.
  • De ideale formule voor ‘nieuw Vlaams meesterschap’ ligt in een virtuoze mix en combinatie van levende mensen met effectieve en duurzame borging en eigentijdse verbindingen. Hieruit kunnen meteen ook weer allerlei kansen en crossovers voortkomen voor toerisme, onderwijs, economie, innovatie …
In het kader van het project verscheen ook het boek ‘Virtuoos Vlaanderen: portretten van passie en vakmanschap in Vlaanderen’. De lezer ontmoet hierin 20 van die bijzondere persoonlijkheden; 20 vakmannen (m/v) geportretteerd werden door topfotograaf Titus Simoens.

Het rapport inkijken? www.livinghumantreasures.be

Met Virtuoos Vlaanderen! bundelden tapis plein, ETWIE, Het Firmament, FARO, Circuscentrum, provincie West-Vlaanderen en Erfgoedcel Brussel krachten tussen 2012 en 2014 om dit praktijkonderzoek te voeren rond vakmanschap in Vlaanderen. Het initatief was een vervolgtraject op het project 'Schatten van*in Mensen' uit 2010, toen getrokken door FARO, i.s.m. een aantal partners over heel Vlaanderen.
 
NIEUW! BEURS VOOR HET DOORGEVEN VAN VAKMANSCHAP IN EEN MEESTER-LEERLING TRAJECT 
Mei 2018 – Minister Sven Gatz lanceert een nieuw reglement 'beurzen voor het doorgeven van vakmanschap in een meester-leerling-traject'. Met het reglement wil Minister Gatz ondersteuning bieden bij het doorgeven van vakmanschap. Vakmensen die iemand in de leer nemen en hem of haar de knepen van het vak leren, kunnen zo een duwtje in de rug krijgen bij dergelijk intensief proces. Met het beurzen-systeem voor vakmanschap zet Vlaanderen een eigenzinnig experiment rond Living Human Treasures op.
 
Wat?
  • Een beurs kan worden aangevraagd door partners die in een meester-leerling-traject vakmanschap willen doorgeven.
  • Meester en leerling(en) vragen de beurs samen aan, voor maximaal twee jaar.
  • Per maand kunnen de partners samen 2.000 euro krijgen als ondersteuning voor het leertraject, met een maximaal bedrag van 48.000 euro per traject.
  • Aanvragen kunnen tot uiterlijk 15 september 2018 worden ingediend.
Meer info? Klik hier

BIBLIOGRAFIE
Projectdocumentatie Over Living Human Treasures
  • UNESCO. Guidelines for the establishment of Living Human Treasures Systems. Parijs, UNESCO, 2002.
  • AIKAWA-FAURE (N.). “Excellence and authenticity: Living National (Human) Treasures in Japan and Korea”, International Journal of Intangible Heritage, 9, 2014, pp. 38-51.
Inspirerende buitenlandse voorbeelden
  • COMINELLI (F.). L’Economie du Patrimoine Culturel Immatériel: Savoir-faire et métiers d’art en France. Thèse pour l’obtention du Doctorat en Sciences Economiques. Ecole doctorale d’Economie Panthéon-Sorbonne, 2013 
  • FALK (E.). “Concerns of diversity – living crafts, methodology for the continuation of craftsmanship”, ICHNGO forum, 5 februari 2014.
  • NATIONAL ENDOWMENT FOR THE ARTS. 2014 Guide to the National Endowment for the Arts. Washington, 2014.
  • VIE. Ambacht. Erfgoed, economie en duurzaamheid. Verslag internationale conferentie over de kracht van het ambacht. Eindhoven/Tilburg, 2014.
  • YIM (D.). “Living Human Treasures and the Protection of Intangible Cultural Heritage: Experiences and Challenges”, ICOM News, 2004, 4, pp. 11-13.