Immaterieel erfgoed en toerisme

Omschrijving
Toerisme is van groot belang voor de (wereld)economie. Voor veel landen betekent het een groot aandeel in hun bruto nationaal product. Cultureel erfgoedtoerisme is daarbij één van de vele soorten toerisme die er bestaan. Onder deze noemer vallen niet alleen bezoeken aan monumenten, musea en erfgoedsites. Ook immaterieel cultureel erfgoed (ICE) brengt een aanzienlijk aantal toeristen op de been.
 
IMMATERIEEL ERFGOEDTOERISME?
Denken we aan de ‘vijf domeinen’ van ICE, dan is het niet moeilijk om in te beelden waar ICE-toerisme nu precies over gaat. Vertel-, podiumkunsten- en muziekfestivals bijvoorbeeld, vakantiegangers die een stoet of feest meepikken in binnen- of buitenland (carnavalstoet, reuzenoptocht, processie,…), maar ook gastronomisch toerisme of (atelier)bezoeken bij een ambachtsman/vrouw. 
De eigenlijke beoefenaars van dit erfgoed en professionals uit de culturele en toeristische sector worden bij de toeristische ontsluiting geconfronteerd met uitdagingen, bedreigingen en ook kansen voor (het borgen van) dit levend erfgoed. De vraag stelt zich hoe je dit erfgoed op een verantwoorde en duurzame manier ontsluit, toeristisch en inhoudelijk.
 
Wat kan toerisme betekenen voor immaterieel cultureel erfgoed, en vice versa? En over welke uitdagingen, bedreigingen en kansen gaat het nu precies? Op deze pagina vind je verwijzingen naar relevante publicaties en case studies die een licht kunnen werpen op deze vragen.

ICE & TOERISME IN VLAANDEREN
Erfgoedgemeenschappen en professionals uit het erfgoed- en toerismeveld worden ook in Vlaanderen voor uiteenlopende uitdagingen gesteld. Denk maar aan duurzaamheid, borging en deontologie. Daarom zetten we met het ICE-trekkersnetwerk in op het versterken en sensibiliseren van zowel praktijk als beleid in Vlaanderen. Wil jij onderzoeken wat toerisme voor jouw immaterieel erfgoed kan betekenen, wil je hierover met ons van gedachten wisselen en ben je bereid het experiment aan te gaan? Neem dan contact op via info@tapisplein.be!

Dat er al veel beweegt en leeft in Vlaanderen op vlak van ICE en toerisme is zeker. Benieuwd welke activiteiten je allemaal kan bezoeken/beleven/ervaren? Sla er even de agenda op na.
 
BASISWERKEN
De twee basiswerken die internationaal een uitgebreide start maakten in het onderzoek naar ICE en toerisme, zijn deze van UNESCO en UNWTO (de United Nations World Tourism Organization): 

  • 'Safeguarding Intangible Heritage and Sustainable Cultural Tourism: Opportunities and Challenges' (UNESCO-EIIHCAP Regional Meeting, Hué, Viet Nam, 11-13 December 2007): publicatie met keynote speeches en verslagen van de UNESCO-expertenbijeenkomst rond ICE en duurzaam toerisme. Interessant zijn de concluderende conceptnota’s over zes kernthema’s, m.n. over het ontkoppelen van materieel en immaterieel erfgoed, de impact van toerisme op de transmissie van ICE, de decontextualisering van podiumkunsten, de ‘vervlakking’ van de erfgoedinterpretatie, over meesterschap van de gemeenschap en de transmissie van ICE.
     
  • 'Tourism and Intangible Cultural Heritage' (UNWTO, 2012, Madrid): de publicatie bevat een uitgebreide algemene introductie op de onderwerpen ICE en toerisme (definities, verwevenheden, bedreigingen en kansen) en tientallen case studies en good practices. Praktische aanbevelingen voor de uitwerking, het beheer en de marketing van ICE-toerisme werden gebundeld en omgezet in richtlijnen en aanbevelingen aan toeristische beleidsmakers en andere stakeholders die betrokken zijn bij ICE en toerisme.  
=> Meer lezen: wil je je verder inlezen in dit thema? Hier vind je een overzicht met korte samenvattingen van een aantal interessante internationale publicaties.

LINKS
  • De filmpjes over ‘diversiteit’  en ‘globalisering’: gemaakt n.a.v. het sectorevenement Groot Onderhoud in 2013 met onderwerp 'cultureel erfgoed en toerisme', hebben het onder meer over toerisme en immaterieel erfgoed in Vlaanderen.
  • 'Naar een duurzaam stedelijk erfgoedtoerisme, maar hoe?: presentatie van tapis plein op het Groot Onderhoud 2013, met als case 'Handmade in Brugge'.
  • 'Praktische handreiking toerisme en immaterieel erfgoed' (Albert van der Zeijden): publicatie met aanbevelingen uit Nederland, een blik op de praktijk van toerisme en immaterieel erfgoed.
  • Ethische code over duurzaam en verantwoord toerisme: code opgesteld door UNWTO. 
  • EDEN: in 2008 was 'immaterieel cultureel erfgoed' het thema van EDEN (European Destinations of Excellence). Het immaterieel erfgoed van 20 Europese toeristische bestemmingen werd dat jaar in de kijker geplaatst.

Bestand
open bestand