Immaterieel erfgoed en archiefwerking

Omschrijving

Archieven worden vaak omschreven als ‘het geheugen van de samenleving’. Immaterieel erfgoed is dan weer het ‘belichaamde geheugen’ van mensen, groepen, verenigingen, erfgoedgemeenschappen … in die samenleving. Het is ontastbare kennis en kunde die generatie na generatie doorgeeft, vaak via orale overdracht en ‘learning by doing’. Slechts aspecten van die praktijken landen in materiële sporen: op papier en in objecten, én in archieven, die groepen en mensen – zoals elke culturele uiting en vereniging – onderweg opbouwen. Waar raken immaterieel cultureel erfgoed (ICE) en archiefwerking elkaar dan?

Een archiefwerking opzetten rond immaterieel cultureel erfgoed brengt vele vragen met zich mee ... : Hoe kan ICE geïntegreerd worden in hedendaags document- en archiefbeheer? Kan een (culturele) archiefinstelling méér doen dan een ICE-gemeenschap motiveren tot archiefzorg, als één van de manieren om zijn actuele erfgoedpraktijk te documenteren? Behoort een actieve archiefwerking rond levende tradities en technieken (ook) tot de opdracht van een archivaris? En is dergelijke archiefwerking anders? Enz.

Rapport ICE & archiefwerking (oktober 2017)

Op zoek naar antwoorden op deze en andere vragen, zette tapis plein in 2017 i.s.m. het ICE-trekkersnetwerk een veldonderzoek op omtrent immaterieel erfgoed in de archiefsector. In het voorjaar en de zomer van 2017 vonden gesprekken plaats met vertegenwoordigers van 22 organisaties uit de archiefsector (incl. alle erkende culturele archiefinstellingen en CVAa). Parallel werd een online bevraging opgezet. Het doel van het veldonderzoek was het in kaart brengen van kennis, visies, noden en vragen rond ICE-werking in de archiefsector. Het voorlopige rapport reikt de eerste mogelijk bouwstenen aan voor een traject met de archiefsector in Vlaanderen, met oog op het ontwikkelen en delen van expertise, en opzetten van samenwerkingen. Lees het voorlopige rapport hier (pdf).

Meer lezen?

  • Binnen de kwantitatieve bevraging van het veldonderzoek (2017) kwamen verschillende inspirerende praktijken naar boven. Acties die achiefinstellingen de voorbije jaren ondernamen en, vaak zonder hier stil bij te staan, helemaal ICE-werking bleken. We bundelden ze in een aparte bijlage (pdf).
  • In 2016 stelden we reeds een eerste overzicht op van inspirerende praktijkvoorbeelden, info over (lopende) onderzoeksprojecten, bijdragen uit literatuur, presentaties en verslagen van studiedagen die dieper ingaan op een aspect van archiefwerking rond ICE. Klik hier (pdf) voor dit overzicht.
  • Het infozine rond ICE&archiefwerking kan je hier herlezen.