Bedelzangtradities in de Kempen


Bestand
open bestand

Gerelateerde persoon/organisatie
LECA

Gerelateerde borgingsacties (Hoe)
www.zing-ze.be: website bedelzangtradities in de Kempen
Educatieve pakketten rond bedelzangtradities in de Kempen
Inspiratiebrochure 'Wie zingt, die krijgt'
Do-it-yourself boek ‘Zing Ze!”

ICE categorie
Sociale gewoonten, rituelen en feestelijke gebeurtenissen

Tags
bedelzang, Driekoningen, Nieuwjaarke Zoete, Vastenavond, Sint-Maarten, Krik Krak, Kaarsje met lantaarn, Goriën

Trefwoorden
viering, feest, sociaal gebruik, muziek, vocaal, instrumentaal, carnaval

Externe link
http://www.zing-ze.be

Bedelzangtradities is de benaming voor een bijzondere reeks van onderling zeer diverse gebruiken en gewoontes. Eenvoudig gezegd zijn dit tradities waarbij zangers, jong of oud, van deur tot deur trekken. Zij doen dit al zingend om zo wat snoep, koeken of geld in te zamelen. Driekoningen zingen is veruit de meest gekende bedelzangtraditie in Vlaanderen, maar ook Sint-Maarten en Nieuwjaarszingen leven sterk op regionaal niveau.

De Kempen is zo een echte broeihaard van bedelzangtradities. Sommige bedelzangtradities zijn er doorheen de jaren zeldzaam geworden en worden enkel nog verder gezet door een handvol mensen. Anderen als Nieuwjaarke Zoete blijven dan weer ontzettend populair.
In de regio rond Geel en Mol zijn zelfs nog enkele unieke gebruiken terugvinden. Maar liefst 7 verschillende bedelzangtradities worden nog actief beoefend in deze streek. 

Veel van deze gebruiken zijn ontstaan op een kerkelijke feestdag:
  • 6 januari is bijvoorbeeld het christelijke feest van de epifanie (Aanbidding van de koningen)
  • 11 november is de feestdag van de heilige Martinus van Tours.
Sommige zangtradities gaan door op belangrijke momenten binnen de liturgische kalender
  • Zo kan je in Balen-Olmen nog op Vastenavond (Carnaval) gaan bedelzingen.
  • In Schoonbroek, een gehucht van de Kempische gemeente Retie, kan je nog een unieke traditie terugvinden. Daar gaan de kinderen Goriën zingen. Dit doen zij op 12 maart, de feestdag van de heilige Gregorius.
  • In Arendonk dan weer gaan de kinderen op 25 november van deur tot deur. Dit doen ze ter ere van Sint-Catharina.
Sommige bedelzangtradities gaan door op belangrijke momenten in de zonne- en seizoenscyclus:
  • Wanneer de dagen korter worden en de nachten lengen kan je gaan "kaarsje in lantaarn" of "Krik Krak" zingen in de Kempen.
  • Op het einde van september of oktober komen de kinderen van Retie, Dessel, Mol-Achterbos en Mol-Ezaart op straat met hun lantaarns om de zomer feestelijk vaarwel te zeggen.
Niet alle bedelzangtradities doorstonden de tand des tijds. Zo kon je vroeger ook gaan zingen op Halfvasten, Aswoensdag, Palmpasen, Pinksteren, Sint-Jan (24 juni), Sint-Andries (30 november), Sint-Lucia (13 december), tijdens de kerstperiode en op Onnozele kinderdag (28 december).

De erfgoedcel k.ERF werkte in 2014 aan een groots project rond de verschillende bedelzangtradities uit zijn regio. Meer uitleg over de tradities en het project lees je op hun website: Zing-ze!
 ; Niels Schalley
Sociaal-culturele betekenis
Bedelzingen is voor veel mensen (nostalgische) vreugde. Iedereen die nog actief deelneemt aan deze tradities geniet van de uitgesproken vrijmoedigheid van de zangtocht. Samen rondgaan schept een gezellige groepsband. Voor kinderen is vooral "de buit" belangrijk. Zij halen plezier in het zo veel mogelijk snoepgoed en geld bij elkaar zingen. De oudere generaties genieten vooral van het nostalgische karakter van deze traditie. Bedelzingen brengt voor hen leuke en minder leuke herinneringen aan vroeger terug.
Veel van deze tradities werken gemeenschapsvormend. Tijdens, voor of na de zangtocht komen kinderen en volwassenen samen om te genieten van de festiviteiten.

De meeste gebruiken beperken zich niet tot het bedelzingen alleen. Er worden evenementen of activiteiten voorzien die aansluiten bij de tradities. Vaak zijn dit kleine acties zoals bijvoorbeeld een wafel- en chocomelkverkoop, een zangwedstrijd of een knutselactiviteit. In sommige gemeentes groeide de bedelzangtraditie uit tot een waar volksfeest. Zo kan je jaarlijks op het einde van september genieten van de Krik Krak in Retie. Wat ooit begon als een simpele lantaarnstoet is tegenwoordig geëvolueerd tot een groots dorpsfestijn.