Processie van Plaisance


Bestand
open bestand

Gerelateerde personen/organisaties
LECA
Stadsbestuur Geraardsbergen

Gerelateerde borgingsacties (Hoe)
Documentatie-acties Processie van Plaisance
Onderzoek Processie van Plaisance
Communicatie en sensibilisering Processie van Plaisance
Overdracht Processie van Plaisance

ICE categorie
Sociale gewoonten, rituelen en feestelijke gebeurtenissen

Trefwoorden
sociaal gebruik, processie

Externe link
http://www.geraardsbergen.be

De Processie van Plaisance in Geraardsbergen is de naam van de feestelijke en 'plezante' ommegang ter ere van Sint-Bartholomeus, waarmee de zomerkermis van Geraardsbergen jaarlijks begint. Het is de hoogdag van de Geraardsbergse verenigingen. Tegelijkertijd is het een religieuze processie rond de figuur van de patroonheilige van de stad: Sint-Bartholomeus.
 
Elk jaar wordt het zilveren reliekschrijn op de zondag van of na 24 augustus (feestdag van Bartholomeus) rondgedragen door de stad. De Geraardsbergse reuzen Goliath, Gerarda en Kinneken Baba openen de optocht, gevolgd door een fanfare die het reuzentrio begeleidt met marsmuziek. Achter de fanfare stappen de brandweer en de vaderlandslievende verenigingen. Daarna de jeugd-, sport- en socio-culturele verenigingen van om het even welke filosofische of politieke overtuiging, uitgedost in hun uniform of sportkledij met vlag en attributen die representatief zijn voor hun club of vereniging. Oorspronkelijk waren het middeleeuwse gilden die deelnamen, maar na de Franse revolutie, toen alle gilden afgeschaft werden, werd hun rol overgenomen door nieuw opgerichte verenigingen, waaronder ook sportclubs. De rij wordt afgesloten door de oudste verenigingen met de Koninklijke Rederijkerskamer Sint-Pieter-Vreugd-en-Deugd in 16de eeuwse kledij, als oudste. Het schrijn wordt voorafgegaan door Concertband Cecilia Geraardsbergen. Ze spelen walsen die passen bij de wiegende tred van het schrijn. Er zijn 8 dragers gekleed in donkerrode stola die afwisselend per 4 het schrijn dragen. Achter het schrijn volgen de deken en het kerkbestuur, daarna het stadsbestuur. Na aankomst op de Markt vormen de deelnemers een erehaag tussen het stadhuis en de Markt en op de tonen van de populairste wals, Dans la Tranchée van Albert Schmidt, wordt het schrijn weer binnengedragen in de kerk. Daarna pakt de andere fanfare weer over en begeleidt ze het stadsbestuur naar het stadhuis. Na afloop van de stoet, op de Markt, komen alle deelnemers naar het Stadhuis voor een receptie. De voorzitters van de verenigingen ontvangen er een symbolische vergoeding voor hun deelname. Tenslotte trekt het massaal opgekomen volk naar de herbergen op de Markt. In café De Eendracht zorgen de muzikanten van Cecilia voor de nodige ambiance met volksliedjes, marsjes, walsen en kermisliedjes. Deze samenkomst wordt afgesloten met Saint-Saucisse: de oudste drager van het schrijn wordt op een draagberrie als 'Bartholomeus' rondgedragen in het café, terwijl hij stukjes salami gooit in de grabbelende menigte. De ontvilde worstjes refereren naar de marteldood van de apostel, die levend gevild werd. 
 
De oorsprong van de processie ligt in het jaar 1515. Toen werden de relieken van de apostel vanuit het kartuizerklooster van het naburige Lierde overgebracht naar de Sint-Bartholomeuskerk van Geraardsbergen. Vanaf dan won de verering voor de heilige veel aan belang. Op het zilveren schrijn uit 1719 prijkt het borstbeeld van Sint-Bartholomeus geflankeerd door 2 bazuinblazende engelen. Vooraan en achteraan staat een medaillon waarop de marteling en de onthoofding van de heilige zijn afgebeeld. De vier hoeken van het schrijn zijn versierd met puttihoofdjes. Dat schrijn wordt nog steeds meegedragen in de huidige optocht.
 
De processie is doorheen de eeuwen meermaals veranderd en aangepast. Na de grote fusie van gemeenten in 1976 bijvoorbeeld, werden ook de deelgemeenten bij de processie betrokken, want het is het stadsbestuur die alle verenigingen uitnodigt. Eerst was de deelname heel beperkt, maar in de 21ste eeuw komen er niet alleen meer deelnemers, maar ook meer toeschouwers van de deelgemeenten naar de processie. Een van de opvallendste toevoegingen dateert uit de jaren tachtig van de vorige eeuw. Sinds de oprichting van de Broederschap van het Geraardsbergse Manneken-Pis in 1984, deed Manneken-Pis zijn intrede in de processie. Daardoor zijn de verenigingen steeds talrijker geworden die mee opstappen in de kleurrijke stoet. Met gepaste fierheid wordt hun gepersonaliseerd “Manneken”, staande op een draagplank, als mascotte mee gedragen. Dit gebeuren zorgt er dan ook voor, dat er meer en meer genootschappen zich geroepen voelen dit voorbeeld te volgen. Vandaag lopen zo’n duizend deelnemers mee, een veelvoud daarvan komt jaarlijks kijken.
 ; Jan Coppens