Zevenjaarlijkse Virga Jessefeesten te Hasselt

onderschrift: 2000 vrijwillige deelnemers trekken door de Hasseltse straten Foto: Roland Hermans

fotorechten: Virga Jessecomité Hasselt vzw


Externe media


Gerelateerde personen/organisaties
Comité Zevenjaarlijkse Virga Jessefeesten te Hasselt vzw
Het Stadsmus - Hasselt
KADOC-KU Leuven Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving
CRKC
Broederschap van Onze-Lieve-Vrouw Virga Jesse te Hasselt
Erfgoedcel Hasselt

Gerelateerde borgingsacties (Hoe)
Uitbouw en ontsluiting documentatie Zevenjaarlijkse Virga Jessefeesten Hasselt
Onderzoek naar de Virga Jessefeesten
Communicatie- en sensibiliseringsinitiatieven rond de Hasseltse Virga Jessefeesten
Euregionaal overleg van organisatoren van zevenjaarlijkse feesten
Reizende module 'Zevenjaarlijkse feesten in de regio Maas - Rijn'
Lesmappen over Virga Jessefeesten
Ontwikkeling educatieve brochure voor gezinnen over de Hasseltse Virga Jessebasiliek
Het zevende jaar. Zevenjaarlijkse feesten in de regio Maas – Rijn
#VirgaYes | Op naar de Virga Jessefeesten 2017 - een groeiende gemeenschap
Revitaliseren van de "rotten"
Op naar de Virga Jessefeesten 2017: over ideeën, raamplan, thema en logo

ICE categorie
Sociale gewoonten, rituelen en feestelijke gebeurtenissen

Tag
straatversiering

Trefwoorden
processie, feest, sociaal gebruik

Externe link
http://www.virgajessefeesten.be

De geschiedenis van de Virga Jesse, zoals Maria in Hasselt wordt genoemd, gaat terug tot de oprichting van een mariaal broederschap in het eerste decenium van de 14de eeuw. In 2014 vierde deze broederschap de 700ste verjaardag van haar erkenning. Ze is dan ook de oudste Hasseltse vereniging met een ononderbroken geschiedenis.
Uit het begin van de 14de eeuw dateert ook het beeld van de Virga Jesse. Het beeld staat sinds toen in de kapel van de aloude broederschap, vandaag de Virga Jessebasiliek.
Waarschijnlijk vond er reeds vroeg jaarlijks ook een processie plaats. Tijdens de Hervorming werd deze traditie onderbroken. In 1645 schonk Constantinus van Laureten een som om de jaarlijkse processie terug in te richten. Die processies konden echter niet meer plaatsvinden tijdens de Hollandse bezetting van 1675 tot 1681. In 1682 werd er terug een processie ingericht, dit was het zevende jaar na de laatste processie. In 1689 vond er weer een bijzondere processie plaats. Waarom men voor een zevenjaarlijkse turnus heeft gekozen is vooralsnog niet gekend. We kunnen slechts vermoeden dat de Hollandse bezetting en het voorbeeld van andere zevenjaarlijkse tradities in de omgeving, de broeders ertoe heeft aangezet. Slechts tweemaal in de ruim driehonderdjarige geschiedenis van ’t zeveste joar konden de feestelijkheden niet doorgaan. Een eerste maal tijdens de woelige jaren van het Franse Bewind, toen de eerste feesten na 1792 pas in 1814 plaats vonden. Alsook een tweede maal bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1940. Vanaf 1947 werd de oude traditie in ere hersteld.
 
De Virga Jessefeesten bestaan uit heel wat elementen.
  • Centraal in de feesten staat de ommegang met het Virga Jessebeeld, waarin een 2000 vrijwilligers het verhaal van Maria en haar zoon Jezus brengen. Bijzonder aan de Hasseltse ommegang is dat zij ieder zevende jaar volledig opnieuw wordt ontworpen: inhoud, muziek, kleding, wagens ... Hierbij wordt veel aandacht besteed aan de actuele betekenis van de eeuwenoude verhalen. Het unieke schouwspel laat de toeschouwers niet onberoerd.
  • Typisch voor de Virga Jessefeesten zijn de straten die versierd worden. Straatcomités, of rotten zoals deze in Hasselt heten, bevlaggen en bebloemen hun straat. Maar daar blijft het niet bij. Vele rotten brengen ook een uitbeelding of tafereel van oude mirakels, bijbelse scènes of typische Hasseltse legendes. Vooral 's avonds spreken de taferelen van de mirakels van de dolende man en van het kindje van de Morin, het huisje van de eerste inwoners van Hasselt: Hendrik, Katrien en het wicht, of de speciaal voor de gelegenheid aangelegde vijver met sloep en rotsen van O.-L.-Vrouw Sterre der Zee tot ieders verbeelding.
  • Een bijzondere traditie is de uitdeling van de erwtensoep op de maandag na de eerste ommegang. Het gebruik gaat terug op een caritatief initiatief, maar was in de 18de eeuw al een folkloristisch evenement. Onder het waakzame oog van de Hasseltse reus, de Langeman, delen de leden van de Broederschap van O.-L.-Vrouw erwtensoep uit. Een gebeuren dat vele Hasselaren niet willen missen.
  • Tijdens de Virga Jessefeesten is er ook een uitgebreid aanbod aan culturele activiteiten. Zowat alle socio-culturele verenigingen treden tijdens de Virga Jessefeesten naar buiten. Op tal van plekken zijn er tentoonstellingen, concerten en kooroptredens. De meeste van deze activiteiten worden gratis aangeboden. Op heel wat plekken worden er ook mirakelspelen opgevoerd, veelal op initiatief van een rot. Ook het Virga Jessespel is een traditie geworden.
;
Sociaal-culturele betekenis
In augustus 2017 wordt de 46e editie van de Virga Jessefeesten in de zevenjaarlijkse traditie gevierd. Tussen het startpunt in 1682 en heden werd slechts driemaal afgeweken van het zevenjaarlijks ritme. Tweemaal tijdens de Franse revolutie en in 1940, toen de voorbereidingen stilvielen omwille van het uitbreken van WOII. Gedurende meer dan 330 jaar herdenken en vieren de Hasselaren hun Virga Jesse op een zevenjaarlijks ritme.
Het feest werd doorgegeven door de generaties die zijn voorgegaan. Die eeuwenlange traditie wordt verdergezet met een herkenbaar feestprogramma: de ommegang met het beeld van de Virga Jesse door de versierde straten van de stad en met folkloristische en culturele evenementen.
Dat deze traditie zo lang verder leeft, heeft zeker te maken met de verering voor de Virga Jesse, maar onmiskenbaar ook met de sociale impact van zowel de voorbereiding als de viering van de feesten. In de veel gehoorde uitspraak "Hasselaar word je pas als je de Virga Jessefeesten hebt meegemaakt", merk je duidelijk de waardering voor de maatschappelijke verbondenheid die de feesten meebrengen.
Daarom omschrijven we de Virga Jessefeesten graag als een geschenk, dat wij ontvangen hebben van de voorgaande generaties. Concreter kunnen we dit geschenk benoemen als de oproep en de gelegenheid die de Virga Jessefeesten ons geven om tijd vrij te maken voor die dingen waar vaak geen tijd voor is.
  • Tijd om samen te komen en plannen te maken voor het versieren van het rot.
  • Tijd om samen te werken aan de voorbereiding van de ommegang.
  • Tijd om samen met voldoening te kijken naar het reeds gepresteerde werk en verwachtingsvol vooruit te blikken naar de nog te realiseren plannen.
  • Tijd om bezoekers gastvrij te ontvangen.
  • Tijd om te luisteren naar elkaars verhaal over lief en leed.
  • Tijd om stil te staan en op adem te komen bij elkaar en bij de Virga Jesse.
  • Tijd om te luisteren naar het verhaal vol vertrouwen en hoop van Maria, onze Virga Jesse, en haar Zoon Jezus.
Weinig zaken geven zoveel samenhorigheid in onze stad als de Virga Jessefeesten. Weinig zaken geven meer voldoening, bieden meer troost of doen meer deugd dan tijd maken voor iemand, tijd geven aan iemand door te luisteren naar zijn verhaal van vreugde of van zorgen.