Bewerken van vers hout

Ook van vers hout kan je meubels of voorwerpen maken, in tegenstelling tot bewerkt hout waarvan de meeste meubels of voorwerpen gemaakt worden. Vers hout is bijvoorbeeld een recent gesnoeide tak of een boom die omviel of geveld werd. Voor het bewerken van vers hout is een andere manier van werken nodig, omdat je met jonger hout aan de slag gaat dan bij reguliere houtbewerking. Door de versheid is het hout beter bewerkbaar met handgereedschappen. Je vertrekt niet van droog, bewerkt hout dat al een lange weg heeft afgelegd en gemakkelijker met machines bewerkt kan worden. Zo kan zelfs een vuistdikke tak een bruikbaar object worden.

Weinig gereedschap

Zelf maak ik lepels, schalen, kommen, krimppotten, krukjes en kleinere gebruiksvoorwerpen van vers hout. Je hebt er niet veel materiaal voor nodig: enkel een zaag, bijl en enkele soorten messen. Het begint altijd bij het zoeken van het juiste hout. Dan start het houwen met een bijl, nadien de afwerking met messen. Voor een eenvoudige eetlepel reken ik op ongeveer 45 minuten werk. Het maken van een volledig krukje kan toch wel een dag in beslag nemen. 

Van afval tot object 

Als je vers hout bewerkt, gebruik je vaak resten van hout die anders in de haard verdwijnen of naar het recyclagepark gebracht worden. Omdat je dikwijls het verhaal van het hout kent, is het bewerken van dit soort hout intiemer dan werken met bewerkt hout. Zo kan je bijvoorbeeld een schaal maken uit het hout van een omgevallen boom uit je tuin. Zo krijg je een object met een emotionele lading. Veel van mijn hout krijg ik van kennissen, boomverzorgers of tuiniers. Ook doen we veel aan ruilhandel met andere bewerkers van vers hout. In principe gebruiken we alle soorten hout. Maar giftige houtsoorten, zoals taxus, zijn niet geschikt voor voorwerpen die in aanraking komen met voedsel of drank. Zelfs de kleinste ‘afvalstukjes’ worden omgevormd tot oorringen of hangertjes.

Bijna verdwenen, nu een nieuwe adem 

De laatste Vlaamse lepelsnijder zou in 1920 gestopt zijn: meneer Flamand uit Roeselare. Waarschijnlijk is het ambacht waarbij je vers hout bewerkt, verdwenen wegens de opkomst van de industrie. Door enkele oude meesters in Engeland, Zweden en de Verenigde Staten is de ambacht weer aan een opmars bezig. Daar zijn ambachtsscholen en volkshogescholen waar dit soort ambachten in de kijker staan. Er zijn ondertussen diverse festivals rond het bewerken van vers hout. Ook zijn er op verschillende plaatsen ‘lepelclubs’: denk maar aan een naaiclub, maar dan met lepelsnijders. Er is een actieve gemeenschap die over de grenzen heen strekt. Voor veel houtbewerkers is het bewerken van vers hout een manier om even weg te zijn van al die zware, luide machines en toch iets te kunnen creëren. Al doende, verwerven ze kennis over hout en oude gereedschappen die op school niet meer aangeleerd wordt. In Vlaanderen is er een kleine revival bezig. Door workshops wordt het weer wat populairder.

*Andy Vercruysse leerde hout bewerken van Harald Lamon via een beurs van de Vlaamse overheid voor het doorgeven van vakmanschap in een meester-leerlingtraject.

*Met BosHout richtte hij zijn eigen atelier op waar hij objecten vervaardigt. Zelf geeft hij zijn kennis door via workshops.