Immaterieel erfgoed & samenleven in diversiteit

De onderlinge relaties (en confrontaties) tussen diverse gemeenschappen, tussen jong en oud, tussen nieuwkomers en wie er al langer woont… zijn vandaag meer dan ooit een brandend actueel thema. In het verbinden en versterken van diverse groepen kan immaterieel erfgoed een betekenisvolle rol spelen. Denk daarbij aan het erfgoed dat herkenbaar is voor een breed publiek. Feesten, tradities, processies, smaakcultuur en ander feestelijk en ‘alledaags erfgoed’ brengen veel mensen op de been, brengen mensen samen en beschikken zo over een groot verbindend potentieel. Het gevoel een gemeenschappelijk verleden en een gedeelde identiteit te delen versterkt de onderlinge samenhang.

Net zoals het sociale weefsel continu in verandering is, verandert immaterieel erfgoed steeds mee. Met nieuwe mensen, nieuwe invloeden of door noodzakelijke wijzigingen (bijvoorbeeld wanneer wetgeving verandert). Wanneer tradities, praktijken of gebruiken een al te grote focus houden op het verleden of op de eigen gemeenschap, kan dat ertoe leiden dat andere groepen zich buitengesloten voelen. Bovendien bijkt het soms nodig om bepaalde tradities te actualiseren of om er nieuwe elementen aan toe te voegen. Maar laat ons eerlijk zijn: dat veranderingsproces is niet altijd even evident en kan felle tegenreacties oproepen bij de betrokkenen.

Hieronder geven we twee voorbeelden van erfgoedpraktijken die een hele evolutie hebben meegemaakt én erin slaagden om burgers (terug) dichter bij elkaar te brengen. Beide trajecten kenmerken zich door een reeks acties waar samenwerking en verbinding tussen verschillende groepen tot stand komt.

Dit themadossier vind je ook terug op de Erfgoedwijzer van FARO. Je vindt er ook tal van methodieken en voorbeelden om een diverse, inclusieve en een participatieve werking uit te bouwen.