Straat­his­to­ries, buurt­be­wo­ners borgen hun erfgoed in woord en beeld

Met 'Straathistories, Leuvense buurten in woord en beeld' tekenen bewoners of buurtcomités onder begeleiding van de Erfgoedcel Leuven zelf de geschiedenis in hun buurt op. Ze doen dat via onderzoek in het stadsarchief en in de buurt, het in kaart brengen van verhalen en herinneringen van huidige en vroegere buurtbewoners en het verzamelen van beeldmateriaal. Het hele proces van brainstormen tot het lanceringsfeest van een publicatie gebeurt in een informele context, op het ritme van de buurt, en gedragen door de erfgoedgemeenschap. Het is de bedoeling dat de brochures een mooie combinatie zijn van historische feiten en van persoonlijke getuigenissen, herinneringen en gebruiken die eigen zijn aan de buurten. Thema’s die in de boekjes aan bod komen zijn bijvoorbeeld: winkels en cafés, feesten en tradities, culturele of sportieve verenigingen en religie en volksgeloof.

Met ‘Straathistories’ wil de erfgoedcel in de eerste plaats bijdragen aan de borging van zowel het materieel als het immaterieel erfgoed dat lokaal geworteld is. Daarnaast wordt met dit project erfgoed toegankelijk gemaakt voor een breed publiek. Het concept werd ontwikkeld in 2009 naar aanleiding van verschillende vragen van Leuvenaars om iets te doen rond de geschiedenis en verhalen van de eigen straat of buurt. Vragen die naar boven kwamen tijdens straatfeesten of op momenten dat een buurt een evolutie doormaakt.

Anno 2021 zijn er reeds 10 publicaties gerealiseerd enzijn er nog 2 nieuwe Straathistories in volle ontwikkeling.

De erfgoedcel tracht de buurtverhalen ook digitaal te ontsluiten. Zo heeft de Mussenbuurt, Vlierbeek en de Ziekelingenstraat bijhorende digitale wandelingen voorzien, die gratis te downloaden zijn via de erfgoedapp. Langs verschillende locaties vertellen de buurtbewoners via audiofragmenten meer over de geschiedenis en verhalen van de buurt. We onderzoeken hoe we het digitale luik verder kunnen uitwerken.

Belangrijk is een goed evenwicht te vinden in de rol die de erfgoedcel speelt: het initiatief ligt bij de buurt zelf, bij de erfgoedgemeenschappen. De erfgoedcel ondersteunt en stimuleert: wanneer de buurt dreigt vast te lopen in het proces, staat de erfgoedcel klaar om oplossingen te zoeken, zodat het project niet in het slop geraakt. De erfgoedcel houdt de vinger aan de pols op vlak van kwaliteit, timing en afspraken, maar houdt daar bij steeds rekening met de wensen en het vermogen van de buurt. Om al die richtlijnen en tips te stroomlijnen en om nieuwe buurten te motiveren verder te werken aan hun Straathistories, maakte de erfgoedcel ook een handleiding.

Door zelf aan de slag te gaan met de geschiedenis en het lokale erfgoed, wordt de bewustwording rond de waarde ervan bij de deelnemers aangewakkerd. Dit voorbeeld van co-creatie en eigenaarschap verbindt mensen: door samen naar het resultaat toe te streven, brengt Straathistories bewoners dichter bij elkaar. De fierheid over hun werk zorgt vaak nog voor vervolgprojecten, bv. het maken van een expo of buurtreus. Het is een concept dat werkt, bijzonder gunstig wordt onthaald bij de deelnemers en buurtbewoners en ook makkelijk in andere steden/regio’s kan toegepast worden.

(c) Jan Crab