Digitale on­twik­kelin­gen op het snijvlak van immaterieel erfgoed en collecties: terugblik op de inspiratie- en netwerkdag

De alomtegenwoordige digitale transformatie heeft invloed op vele facetten van cultureel-erfgoedwerking. Voor het borgen van immaterieel erfgoed bieden digitale en technologische omwentelingen, naast technische en ethische uitdagingen, vooral uitgelezen kansen. Bijvoorbeeld om immaterieel-erfgoedpraktijken in kaart te brengen, ze op een dynamische en geïntegreerde manier te presenteren en erover te communiceren, allerlei kruisverbanden - met bv. collectiestukken - volgens nieuw te ontwikkelen standaarden in beeld te brengen, … 

Op 23 mei 2023 verzamelden we bij het FeliX Art & Eco Museum voor een dag vol inspiratie rond actuele thematieken m.b.t. digitale ontwikkelingen in het immaterieel-erfgoedlandschap die raken aan het werk van collectiebeheerders. Een dag vol dialoog, netwerking en uitwisseling! Maar veelal: een blik op de stand van zaken en een uitnodiging om de komende jaren als erfgoedsector samen aan de weg te timmeren met oog op meer expertise en zichtbaarheid rond immaterieel erfgoed in allerhande uiteenlopende digitale platformen

Prof. Frederik Truyen van de KU Leuven - betrokken in DigitGLAM - sprak over de digitale transformatie van immaterieel erfgoed. Hij stelde de activiteiten uit het internationale WEAVE-project ('Widen European Access to Communities via Europeana') voor en deelde de bevindingen uit de white paper die het projectconsortium opstelde. In de context van immaterieel erfgoed ging hij o.m. in op zelfrepresentatie, onvertegenwoordigde gemeenschappen, het ontwikkelen en verdiepen van participatieve methodieken, en manieren om dit werk te valoriseren als cultureel-erfgoedactor.

Shana Van Hauwermeiren en Bert Lemmens (Werkplaats immaterieel erfgoed) gingen dieper in op de inhoud van het rapport ‘Immaterieel erfgoed registreren in data: naar een datamodel voor het registreren van immaterieel erfgoed in collectieregistratiesystemen’. Hoe kwam dit abstracte model voor het registreren van immaterieel erfgoed voor collectiebeheerders tot stand? Hoe registreer je iets wat per definitie niet verzameld kan worden in een collectie? Antwoorden op deze vragen kan je vinden in het eigenlijke rapport. 

Volgende stappen, kansen en uitdagingen werden besproken in het aansluitende panelgesprek met Rony Vissers en Bart Magnus van meemoo. Vlaams instituut voor het archief. Hoe staat het bijvoorbeeld met de bruikbaarheid van het ontwikkelde model? Wat is de rol ervan binnen het digitale ecosysteem voor cultureel erfgoed? En welke ethische afwegingen moeten we maken bij het implementeren ervan? 

Er kwamen een reeks experimentele en inspirerende voorbeelden aan bod die een blik werpen op mogelijkheden en nieuwe ontwikkelingen rond het registreren van immaterieel erfgoed in digitale collectieregistratiesystemen, gelinkt aan de publicatie van het hogervernoemde rapport: 

• Huis van Alijn: 
  • Eva Dierckx lichtte de activiteiten van het museum toe i.k.v. ‘Poppen tot leven gewekt’ (project i.k.v. inhaalbeweging digitale collectieregistratie). 

• CAVA. Centrum voor Academische en Vrijzinnige Archieven: 
  • Elise Dewilde lichte het project ‘Increased Contextualisation of Intangible Cultural Heritage’ toe, waarbij het gaat om de verhoogde toegankelijkheid van digitale tijdschriften en het identificeren van immaterieel-erfgoedpraktijken die er in voorkomen.

• Erfgoedcollecties van de stad Antwerpen: 
  • Annelies Valgaeren schetste de context van de zoektocht naar en aanpak rond het registreren en documenteren van immaterieel erfgoed toe binnen de verschillende Antwerpse erfgoedhuizen.