Proeftuin: borgen met mondelinge bronnen

Er bestaat wel eens verwarring over mondelinge bronnen. Zijn zij ook immaterieel erfgoed of niet? Het antwoord is: neen, maar ze kunnen wel heel wat betekenen voor immaterieel-erfgoedpraktijken. Het maken van geluidsopnames kan een manier zijn om praktijken te documenteren. Opnames kunnen een bron voor onderzoek zijn of grondstof bieden voor een aantrekkelijke presentatie. Of je kan er fragmenten uit gebruiken voor een communicatiecampagne die mensen bewust maakt van een immaterieel-erfgoedpraktijk. En ga zo maar verder. Om dat raakvlak tussen mondelinge bronnen en immaterieel erfgoed op te zoeken, organiseren we een proeftuin. De centrale vraag is hoe mondelinge bronnen kunnen helpen bij het borgen van immaterieel erfgoed.  

De proeftuin vertrekt vanuit de praktijk. Vier erfgoedpartners nemen er aan deel: Amsab-ISG, CEMPER, DVV Westhoek en In Flanders Fields museum. Elk brengt een project of werklijn mee aan tafel. Die vormen het startpunt om samen op zoek te gaan naar hoe mondelinge bronnen het borgen van een immaterieel-erfgoedpraktijk kunnen versterken. 

De deelnemers werken elk hun project uit op maat van hun plannen, middelen en organisatie. De proeftuin biedt onderweg inspiratie, tips en aanknopingspunten om de meerwaarde(n) van de bronnen voor het borgen te detecteren en er een geknipte aanpak voor uit te werken. Tijdens vijf sessies komen we samen om ervaringen uit te wisselen, elkaar te bevragen en te inspireren. Dit geeft iedereen de kans om stil te staan, te observeren en te evalueren. En het biedt stof om verder actief ideeën uit te werken. Al doende leren we dus. 

Na een open oproep in december 2025 konden erfgoedorganisaties zich kandidaat stellen met een projectidee. Bij de selectie van proeftuinprojecten hielden we rekening met een variatie in de soorten mondelinge bronnen, de wensen om te borgen en ook de types van erfgoedorganisaties. Die diversiteit aan invalshoeken zorgt er mee voor dat de deelnemers elkaar kunnen bevragen en inspireren. Het zorgt ervoor dat we een zicht krijgen op vele vragen en twijfels waarmee we samen naar antwoorden kunnen zoeken.

Vanaf 5 mei 2026 komen we vijf keer samen. Zo groeit de proeftuin op het tempo van de projecten van de deelnemers. Tijdens de verschillende etappes documenteren we de vragen, antwoorden en ervaringen. Nadien delen we de opgedane inzichten, kennis en kunde met de andere collega’s en erfgoedorganisaties. 

Werkplaats immaterieel erfgoed organiseert en begeleidt de proeftuin. Ze kan daarbij beroep doen op de ervaring en expertise van partners FARO, Centrum Agrarische Geschiedenis, het Industriemuseum en KADOC-KU Leuven.