Houtem Jaarmarkt

Jaarlijks vindt op 11 en 12 november in Sint-Lievens-Houtem (Oost-Vlaanderen) een grote winterjaarmarkt plaats. Op de jaarmarkt verkopen boeren hun dieren op de aloude manier, de handenklap. In een spel van bod en tegenbod, volgens de oude gebruiken, komen verkoper en koper de prijs overeen. Eens overeengekomen, is het akkoord op handslag voldoende. Papieren komen er niet aan te pas. Daarnaast worden paarden en koeien gekeurd. 

Zo’n 300 marktkramers strijken neer. Voor twee dagen lang stellen particulieren hun woningen als café of snackbar open voor het publiek. Tussen die wervelende menigte van mensen en dieren in, verwelkomt Sint-Lievens-Houtem, een dorp met amper 10.000 inwoners, op 2 dagen 5 keer zoveel bezoekers. Een historische stoet rond de legende van de Heilige Livinus trapt op 10 november de jaarmarkt af.

Als spin-off van de winterjaarmarkt vindt er sinds enkele jaren ook een zomerjaarmarkt, met o.a. een streekproductenmarkt, plaats. De Heilige Livinus wordt er op een hedendaagse manier herdacht.

Door de jaren heen heeft de erfgoedgemeenschap achter de jaarmarkt er alles aan gedaan om, met respect voor de traditie, tegemoet te komen aan de strengere regels op het vlak van dierenwelzijn, (voedsel)veiligheid, etc. De jaarmarkt is bovendien meer dan de markt alleen. Sectoren als de landbouw en de veeteelt, beroepen als marktkramers zijn onze streek met uitsterven bedreigd. Via de Unesco erkenning engageert Houtem Jaarmarkt zich om na te denken over de toekomst van deze sectoren. Zo groeit de jaarmarkt in het komende decennium uit tot een platform voor het bewaren en herdenken van deze plattelandseconomie en het erfgoed hieraan verbonden.

Sint-Lievens-Houtem dankt zijn naam aan de legende van de heilige Livinius, ook wel Sint-Lieven genoemd. Livinius, geboren rond 580, was een Ierse bisschop. Gegrepen door het geloof vertrok hij naar Vlaanderen, waar hij in Gent en de streek rond Aalst en Ninove het Christendom preekte. Volgens de legende zou hij in 657 tijdens het preken in Esse (nu Sint-Lievens-Esse) aangevallen zijn door een groep heidenen, die hem de tong uitrukten en het hoofd afsloegen, waarop hij begraven werd in Houtem (nu Sint-Lievens-Houtem). Eeuwen later, in 1007, werd zijn gebeente van Houtem naar Gent overgebracht, waar het verloren ging bij de tweede Beeldenstorm (1578). Niet toevallig vindt de jaarmarkt plaats op 12 november, de naamdag van Sint-Lieven.

Houtem Jaarmarkt werd in 2010 toegevoegd aan de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van UNESCO.

Jaarlijks vindt op 11 en 12 november in Sint-Lievens-Houtem (Oost-Vlaanderen) een grote winterjaarmarkt plaats. Tienduizenden bezoekers zakken van ver buiten de provincie af om paarden en vee te keuren en te kopen, van de volkse kermissfeer te genieten, te eten en te drinken en zielsverwanten te ontmoeten. Nergens in Vlaanderen is de grootsheid van de jaarmarkt nog zo levendig en prominent aanwezig als in Sint-Lievens-Houtem.

Daarnaast vindt er sinds enkele jaren ook een zomerse spin-off van de winterjaarmarktplaats : de zomerjaarmarkt. De Heilige Livinus wordt er op een hedendaagse manier herdacht. Dit jaar wordt er ook plaatsgemaakt voor een streekproductenmarkt. 

Op 11 en 12 november zakken boeren af naar Sint-Lievens-Houtem om hun dieren te verkopen op de aloude manier (handenklap). Paarden en koeien worden gekeurd. 300 marktkramers strijken neer. Particulieren stellen hun woningen open. Hun huizen worden voor heel even publiek: het worden cafés en snackbars 2 dagen lang, de klok rond. Tussen die wervelende menigte van mensen en dieren in, verwelkomt Sint-Lievens-Houtem, een dorp met amper 10.000 inwoners, op 2 dagen 5 keer zoveel bezoekers.
Nergens anders nog vind je dit nog: de wetgeving op dierenwelzijn is veel strenger dan vroeger, de wetgeving omtrent veiligheid, voedselveiligheid … Door de jaren heen heeft men er in Sint-Lievens-Houtem er alles aan gedaan om steeds oplossingen te vinden om de traditie te behouden, en toch aan de strenge regels tegemoet te komen. Net daarom is dit gegeven zo uniek in Europa.
Maar wat met de landbouw, de veeteelt en de marktkramers in de komende decennia? Het zijn beroepen die in onze streek met uitsterven zijn bedreigd. Via de Unesco erkenning engageert Houtem Jaarmarkt zich om na te denken over de toekomst van deze sectoren. Zo kan de jaarmarkt in het komende decennium uitgroeien tot een platform voor het bewaren en herdenken van dit erfgoed en deze plattelandseconomie.
Op 10 november start het geheel met een historische stoet die de legende van de Heilige Livinus in beeld brengt. Het ontstaan en de bloei van Houtem Jaarmarkt vindt zijn oorsprong in de band tussen Gent en Sint-Lievens-Houtem.