Ga verder naar de inhoud
Afbeeldingsinformatie

Pysanky. Paaseieren ‘beschrijven’

‘Pysanky’, de traditie van het beschilderen van paaseieren -of beter gezegd: het ‘beschrijven’ van die eieren- is heel levendig onder Oekraïners. Met Pasen worden tientallen zorgvuldig gedecoreerde eieren, die wensen symboliseren, weggegeven aan familie en vrienden. Traditioneel wordt er na kerstmis begonnen met pysanky te beschrijven, en in de maanden tot Pasen worden verschillende eieren tegelijkertijd afgewerkt.
Een ‘simpel’ ei kan op 2 à 3 uur tijd klaar zijn (exclusief de droogtijd), maar meestal duurt dit veel langer, afhankelijk van de details en het aantal gebruikte kleuren. Pysanky is dus een ideale winterse bezigheid!

Werkwijze

Pysanky bestaat, heel beknopt omschreven, uit volgende stappen .

  1. Een ruwe indeling maken met potlood
  2. met een speciale pen (kystka) met bijenwas afdekken wat niet in een bepaalde kleur mag gekleurd worden (zie volgende stap)
  3. het ei in een verfbad onderdompelen, waarbij de niet bedekte delen die kleur krijgen
  4. het ei laten drogen
  5. stappen 2 tot 5 herhalen per kleur (van licht naar donker), tot het ei helemaal ingekleurd is
  6. het verwijderen van de was (door de was te smelten boven een kaars en af te vegen)

Pysanky wordt al eeuwenlang gebezigd in Oekraïne. Veel mensen hadden en hebben daar immers kippen en bijen, die eieren en was opleveren. De kleurstof werd vroeger vaak zelf gemaakt van ajuinen, rode kool, spinazie…, maar dat was een tijdsintensief werkje.

Ik gebruik tegenwoordig speciale verfpoeders, die laat ik overkomen uit Amerika of Canada. Want gewone verf is niet altijd even geschikt. Zelf heb ik geen kippen, dus moet ik rekenen op anderen om aan eieren te geraken. Eieren in de winkel kopen kan niet, want daar staat een stempel op.

In mijn ouderlijk huis in Houthalen, begon ik, dankzij de hulp van mijn zus en moeder, rond mijn 14de zelf met pysanky. Vijftig jaar later kent het beschrijven van eieren nog maar weinig geheimen voor mij. Ik heb een verzameling van zeker 1.000 eigen pysanky, in alle maten (van struisvogeleieren tot mini-eitjes van krielhaantjes), met diverse kleuren en met vele uiteenlopende thema’s. Ik heb tientallen boeken over het thema en neem jaarlijks deel aan drie tot vier tentoonstellingen in binnen- en buitenland. Zo staan er zelfs meerdere van mijn pysanky-eieren in een catalogus  over de tentoonstelling ‘Pasen en het ei’, naast een bijdrage over Fabergé-eieren. Rond de paasperiode haal ik een deel van mijn verzameling uit de kast en worden de eieren op verschillende manieren gepresenteerd.

Door het geven van workshops probeer ik de traditie bekend te maken en in leven te houden in ons land. Af en toe verkoop ik wel eens een ei (om met de opbrengst nieuw materiaal te kopen), maar ik vind het heel moeilijk om afscheid te nemen van mijn eieren…

*Gebaseerd op de originele tekst van Pieter Neirinckx.

*Deze inzending kadert binnen het project Beleving. 100 levende gebruiken en tradities in Limburg. Een initiatief van het Limburgs Volkskundig Genootschap, in samenwerking met ECRU Erfgoed en Erfgoed Haspengouw, Werkplaats immaterieel erfgoed, Openluchtmuseum Bokrijk, Heemkring Vaart, Haspengouw. TV vzw, Academie voor Streekgebonden Gastronomie en AVANSA-Limburg. 

Video Report VOF Genk Pysanky-paaseieren leren tekenen

Aanvullende informatie

Deel deze pagina

Deel via mail

Meer weten of samenwerken?

Dit erfgoed werd toegevoegd door iemand die het een warm hart toedraagt. Wil je meer weten? Heb je een opmerking? Of zie je kansen in een samenwerking?

Werkplaats immaterieel erfgoed brengt je in contact met de inzender van deze praktijk.

Andere praktijken

Afbeeldingsinformatie

Lángos maken

Afbeeldingsinformatie

Izran zingen

Afbeeldingsinformatie
Afbeeldingsinformatie

Gerelateerde items

Bekijk alle artikels
Schaapscheerder Stijn Massart van Woolwise aan het werk. Hij scheert een schaap in een stal.
Afbeeldingsinformatie

WOL-Lab

Wist je dat veel wol vandaag helaas wordt weggegooid? Met WOL-Lab onderzoeken we samen met kinderen van 10 tot 13 jaar hoe het anders kan! In een activiteitenreeks linken we kennis en vakmanschap rond wol aan STEM in de vrije tijd en maken we kinderen bewust van de waarde van wol als duurzame grondstof. Zo worden kinderen bedenkers én makers van duurzame wolproducten.

Focus Vakmanschap

Focus Vakmanschap was een meerjarig samenwerkingsproject waarin erfgoedgemeenschappen, vakmensen, erfgoedprofessionals en een filmmaker samen onderzochten hoe film kan bijdragen aan de borging van immaterieel erfgoed.

Afbeeldingsinformatie

Proeftuin: borgen met mondelinge bronnen

Hoe kan je mondelinge bronnen inzetten om immaterieel erfgoed te borgen? In deze proeftuin gaan we vanuit de praktijk van erfgoedorganisaties op zoek naar antwoorden.  

Afbeeldingsinformatie

De Vier Aymonszonen

Het Ros Beiaard en de vier Heemskinderen zijn alom bekend. Maar wat gebeurt er na de selectie van de Heemskinderen? Hoe word je een Heemskind en wat moet je daar allemaal voor leren? In gesprek met twee voormalige Heemskinderen ontdekten we er alles over.

Het Antwerpse altaar van Dia de los Muertos in MAS
Afbeeldingsinformatie

Een dynamische, maat­schap­pe­lij­ke rol voor musea

Naar aanleiding van het 'Intangible Cultural Heritage and Museums'-project, zoomden we in op musea die experimenteren met het borgen van immaterieel erfgoed. We focusten op een concrete case: de samenwerking van het MAS | Museum aan de Stroom met MAP | Mestizo Art Platform, de initiatiefnemers van het Mexicaanse herdenkingsfeest voor de doden op 'Día de los Muertos'.

Afbeeldingsinformatie

Voeg jouw erfgoed toe!

Deze website zet immaterieel erfgoed in Vlaanderen en Brussel in de kijker, in al zijn veelzijdigheid. Beoefenaars, liefhebbers, groepen en organisaties kunnen hier zelf hun erfgoedpraktijk beschrijven en delen. Ook jij!