Ga verder naar de inhoud
Inventaris Vlaanderen

Stel­ten­lo­pen in Merchtem

Zowel in Merchtem, Peizegem als in het gehucht Langevelde leeft het steltenlopen sterk onder de inwoners. Het bijzondere aan het Merchtemse steltenlopers is dat ze zich voortbewegen op stelten die niet aan hun voeten (of lichaam) gebonden zijn. De hoogte van de stelten varieert van 1 tot 4 meter.

Het is een waar familiegebeuren: ouders leren hun kinderen op jonge leeftijd steltenlopen. Of ouders volgen hun kinderen, die samen met schoolkameraadjes steltenlopen.

Hoewel steltenlopen een universeel verplaatsingsmiddel en een spel is, zijn de Merchtemnaren toch bijzonder fier op hun steltenlopers. Een aantal onder hen is verenigd in de Koninklijke Steltenlopers van Merchtem. De kern van de groep vormen de steltenlopers die van laag (1 meter) tot hoog (4 meter) op stap gaan. Muzikanten begeleiden de steltenlopers en zorgen voor het passende ritme. Vooraan lopen de blokkenloopsters. Per groepjes van drie of vier loopsters zijn hun voeten in blokken of klompen bevestigd op twee evenwijdige glijplanken. Zo konden ze ’s winters over bevroren oppervlaktes schrijden.

Kenmerkende choreografische elementen zijn het onder door gaan, waarbij blokkenloopsters, muzikanten en lage steltenlopers onder de hoge stelten door lopen. Een andere typische choreagrafie is wanneer de steltenlopers ter plaatse in de maat stappen, terwijl blokkenloopsters en muzikanten in twee formaties om hen heen cirkelen.  Aan het spel- en volkssportelement herinnert het steltengevecht op stelten van één meter, dat tijdens de Ommegang op de Brusselse Grote Markt haar hoogtepunt bereikt. Bedoeling is om elkaar van de stelten te duwen. Diegene die tot het einde zijn evenwicht kan bewaren, is de winnaar.

Geschiedenis

De geschiedenis van het steltenlopen in de streek rond Merchten gaat terug tot de middeleeuwen. Vervaardigd uit dennen- of essenhout hebben de huidige stelten nog steeds het uitzicht en de functionaliteiten van hun eeuwenoude voorlopers. Toen tijdens de Tweede Wereldoorlog veel activiteiten verboden waren, begonnen de jongeren en later de volwassenen in Langevelde op stelten te spelen en te vechten.

Bij de bevrijdingsstoet in Merchtem op 6 juni 1945 trokken de inwoners van Langevelde op stelten mee. Een week later volgde de stoet in Wemmel en in 1948 trok de groep voor een eerste keer naar Keulen. Wat begon als een curiosum groeide al snel uit tot een wereldvermaarde folkloregroep, de Koninklijke Steltenlopers van Merchten, met optredens van de Verenigde Staten tot Vietnam.

Joscha van Bree Merchtem op stelten

Aanvullende informatie

Deel deze pagina

Deel via mail

Meer weten of samenwerken?

Dit erfgoed werd toegevoegd door iemand die het een warm hart toedraagt. Wil je meer weten? Heb je een opmerking? Of zie je kansen in een samenwerking?

Werkplaats immaterieel erfgoed brengt je in contact met de inzender van deze praktijk.

Andere praktijken

Afbeeldingsinformatie

Lángos maken

Afbeeldingsinformatie
Afbeeldingsinformatie
Afbeeldingsinformatie

100-urenfeest

Gerelateerde items

Bekijk alle artikels
Schaapscheerder Stijn Massart van Woolwise aan het werk. Hij scheert een schaap in een stal.
Afbeeldingsinformatie

WOL-Lab

Wist je dat veel wol vandaag helaas wordt weggegooid? Met WOL-Lab onderzoeken we samen met kinderen van 10 tot 13 jaar hoe het anders kan! In een activiteitenreeks linken we kennis en vakmanschap rond wol aan STEM in de vrije tijd en maken we kinderen bewust van de waarde van wol als duurzame grondstof. Zo worden kinderen bedenkers én makers van duurzame wolproducten.

Focus Vakmanschap

Focus Vakmanschap was een meerjarig samenwerkingsproject waarin erfgoedgemeenschappen, vakmensen, erfgoedprofessionals en een filmmaker samen onderzochten hoe film kan bijdragen aan de borging van immaterieel erfgoed.

Afbeeldingsinformatie

Proeftuin: borgen met mondelinge bronnen

Hoe kan je mondelinge bronnen inzetten om immaterieel erfgoed te borgen? In deze proeftuin gaan we vanuit de praktijk van erfgoedorganisaties op zoek naar antwoorden.  

Afbeeldingsinformatie

De Vier Aymonszonen

Het Ros Beiaard en de vier Heemskinderen zijn alom bekend. Maar wat gebeurt er na de selectie van de Heemskinderen? Hoe word je een Heemskind en wat moet je daar allemaal voor leren? In gesprek met twee voormalige Heemskinderen ontdekten we er alles over.

Het Antwerpse altaar van Dia de los Muertos in MAS
Afbeeldingsinformatie

Een dynamische, maat­schap­pe­lij­ke rol voor musea

Naar aanleiding van het 'Intangible Cultural Heritage and Museums'-project, zoomden we in op musea die experimenteren met het borgen van immaterieel erfgoed. We focusten op een concrete case: de samenwerking van het MAS | Museum aan de Stroom met MAP | Mestizo Art Platform, de initiatiefnemers van het Mexicaanse herdenkingsfeest voor de doden op 'Día de los Muertos'.

Valkenier houdt valk vast
Afbeeldingsinformatie

Van hobby en takkelingen - Het vliegend erfgoed van de valkerij

Hoe train je een valk? En welke rol speelt een valkenier in milieubehoud en diversiteit? We gingen in gesprek met Kris Ulens, voorzitter van de Belgische Valkerij Federatie. Hij vertelde ons over de geschiedenis, de toekomst en het internationale karakter van de valkerij.

Indoor skatepark
Afbeeldingsinformatie

Over ska­te­boar­den, po­ly­ure­thaan, een Finse architect en een jongen die Ollie heet

Levend erfgoed trekt zich weinig aan van grenzen en reist mee met zijn bezielers. Zo kwam ook Youssef Abaoud als tiener met skateboarden in contact. Vandaag is hij de bezieler van het Brusselse skatepark Byrrrh & Skate in Studio City Gate, Anderlecht.

Afbeeldingsinformatie

Voeg jouw erfgoed toe!

Deze website zet immaterieel erfgoed in Vlaanderen en Brussel in de kijker, in al zijn veelzijdigheid. Beoefenaars, liefhebbers, groepen en organisaties kunnen hier zelf hun erfgoedpraktijk beschrijven en delen. Ook jij!