Achter de klanken van de toren

Met Klankarchitecten ontdekken jongeren spelenderwijs wat er schuilgaat achter de beiaardklanken uit de toren. Via een online modulair lespakket, een zelfbouwpakket of een torenbezoek maken ze op een verrassende manier kennis met beiaardmuziek, techniek en erfgoed. Zo prikkelt deze borgingspraktijk het bewustzijn van jongeren voor dit erfgoed dat vaak op de achtergrond in hun stad klinkt. De Vlaamse minister van Cultuur nam Klankarchitecten voor drie jaar op in het Register van Inspirerende Voorbeelden.

Wat & Hoe?

Klankarchitecten is een gratis vakoverschrijdend educatief pakket voor leerlingen van de derde graad van het basisonderwijs en de eerste graad van het secundair onderwijs. Het brengt de rijke Vlaamse beiaardcultuur en haar bijzondere klankwereld dichter bij jongeren. Leerlingen verkennen het grootste muziekinstrument ter wereld vanuit verschillende invalshoeken: het gebouw, het instrument en de muziek. Dat doen ze met acht interactieve lesmodules in woord, beeld en geluid. Ze werken ook samen aan eigen Klanktorium-prototypes. Door de modulaire opbouw kiezen leerkrachten zelf welke onderdelen passen bij hun onderwijsdoelen en beschikbare lestijd.

Wie leerlingen een intensere beiaardbeleving wil aanbieden, kan naast het online lessenpakket gebruikmaken van twee extra mogelijkheden. Met de BouwBeiaard voor in de klas bouwen de leerlingen zelf een minibeiaard. Zo leren ze de onderdelen kennen en ontdekken ze hoe de beiaard werkt. Of de leerkracht kiest voor een beiaardtorenbezoek met de klas in de buurt. Samen met een beiaardier kan een leerling dan de beiaard zelf bespelen met behulp van de eenvoudige liedjesbundel ‘Grote vuisten, kleine vuisten’.

Klankarchitecten is het resultaat van de samenwerking tussen de Koninklijke Beiaardschool Jef Denyn, Erfgoedcel Mechelen, Erfgoedcel Leuven, Ergoedcel Midwest, Stad Peer, FARO, Werkplaats immaterieel erfgoed en CEMPER. Zo ontstond een breed gedragen en bruikbaar pakket voor de klaspraktijk.

Waarin zit de kracht van Klankarchitecten?

De grote kracht van het project Klankarchitecten is de flexibiliteit van het aangeboden lespakket.

Elke leerkracht kan vrij kiezen uit de verschillende modules, afhankelijk van het profiel en de interesses van de leerlingen, de onderwijsdoelen en de beschikbare tijd. Het pakket nodigt leerlingen niet alleen uit om na te denken over muziek, erfgoed en maatschappij. Ze gaan ook zelf aan de slag met een zelfbouwbeiaard en kunnen in een beiaardtoren samen met een beiaardier musiceren. 

Wat is je gouden raad voor anderen?

Ik raad andere erfgoeddragers en leerkrachten aan om leerlingen zo veel mogelijk het erfgoed zelf te laten beleven. 

Ik ben er zeker van dat leerlingen die zelf een minibeiaard bouwen of de kans krijgen om een liedje te spelen voor een hele stad een levendige en warme herinnering zullen bewaren aan dit muzikaal erfgoed. Ga dus op zoek naar mogelijkheden om immaterieel erfgoed tastbaar te maken. 

Plan je nog andere acties?

We promoten Klankarchitecten verder binnen de onderwijs- en erfgoedsector. Zo komt het project op 17 oktober 2026 aan bod tijdens de namiddagsessie 'Van jongs af aan: immaterieel erfgoed en kinderen' op Leve Immaterieel Erfgoed.

De Koninklijke Beiaardschool ‘Jef Denyn’ in Mechelen volgt Klankarchitecten verder op. De school is hét opleidingsinstituut voor toekomstige beiaardiers. De uitdaging voor de komende jaren is om jonge musici via Klankarchitecten warm maken voor het beiaardspel. Zo kunnen zij dit vijf eeuwen oude muzikaal erfgoed uit onze regio verderzetten en doorgeven. Tegelijk kunnen inwoners van onze steden blijven genieten van de unieke sfeer van beiaardmuziek. 

We richten ons ook op het brede publiek. Zo werd de BeiaardBox ontwikkeld, een belevingsobject dat in de buurt van een beiaardtoren wordt geplaatst. Onder meer toeristen kunnen er de beiaardcultuur ontdekken in tekst, beeld en klank. Creative Europe ondersteunde dit project. Thomas More Hogeschool en de Werkplaats immaterieel erfgoed coördineren het.

Luc Rombouts - Leerkracht beiaardspel en campanologie aan de Koninklijke Beiaardschool ‘Jef Denyn’ in Mechelen