Raqs sharqi

Wat is raqs sharqi? 
Raqs sharqi is een podiumdans die haar oorsprong vindt in Egypte en vandaag wereldwijd wordt beoefend. In België wordt de dans vaak aangeduid als ‘buikdans’ of ‘oriëntaalse dans’, maar die termen dekken de lading niet volledig en wordt in regio’s waar de dans zijn wortels heeft niet altijd gebruikt. 

Kenmerkend voor de dans zijn bewegingen die vertrekken vanuit het midden van het lichaam. Er is een duidelijke afwisseling tussen vloeiende, golvende bewegingen — zoals heupcirkels en undulations (zachte golfbewegingen van het lichaam) — en meer ritmische accenten, zoals heupaccenten en shimmies (snelle, vibrerende bewegingen van de heupen of schouders). De armen volgen en versterken de bewegingen van het lichaam en kunnen zowel vloeiend meebewegen als een kader vormen rond bepaalde accenten, bijvoorbeeld ter hoogte van de heupen. Samen vormen deze elementen de bouwstenen waartussen de danser kan kiezen om de dans op te bouwen. 

Het kostuum dat het meest op podia wordt gedragen, is de bedlah: een tweedelig kostuum bestaande uit een versierd topje en een heupgordel met rok. De bedlah past vaak bij het karakter van de danser of de muziek. Daardoor bestaat er een grote variatie in kleuren, vormen en afwerking, met of zonder apliqués, rhinestones of munten. 

Raqs sharqi onderscheidt zich van meer sociale en ‘volkse’ dansvormen zoals baladi, die vooral in informele contexten worden gedanst, bijvoorbeeld thuis of op feesten. Waar baladi deel uitmaakt van het dagelijks leven, is raqs sharqi ontwikkeld als podiumpraktijk voor een publiek. 

Raqs sharqi tussen Egypte en Europa 
De manier waarop raqs sharqi wordt uitgevoerd, verschilt naargelang de context. In Egypte wordt de dans vaak gebracht in langere performances, waarin de danser in interactie staat met muzikanten en publiek. De dans ontwikkelt zich geleidelijk en laat ruimte voor improvisatie binnen de structuur van de muziek. 

In Europese en internationale contexten verschijnt raqs sharqi vaak in kortere optredens en niet altijd op livemuziek, bijvoorbeeld op festivals of wedstrijden. De dansen zijn meestal vooraf uitgewerkt in choreografieën en duren enkele minuten. 

Raqs sharqi in België 
Raqs sharqi wordt vandaag in Vlaanderen vooral doorgegeven via danslessen, workshops en dansfestivals. Veel lessen vertrekken vanuit vaste combinaties en choreografieën die stap voor stap worden aangeleerd. Tegelijk bestaat er binnen de praktijk een sterke nadruk op improvisatie en muzikaliteit. Dansers leren niet alleen bewegingen, maar ook hoe ze muziek interpreteren en daarop reageren. 

Leerkrachten hier in Vlaanderen laten zich voor het aanleren van improvisatie vaak inspireren door de Egyptische manier van lesgeven: samen in groep dansen zonder spiegel. Dansers kijken naar de bewegingen van de docent en proberen die op hun eigen manier te integreren. Dit gebeurt vaak in groep, bijvoorbeeld in een cirkel, waarbij dansers elkaar afwisselend volgen. 

Deze manier van werken helpt dansers om een persoonlijke relatie tot de beweging te ontwikkelen en minder afhankelijk te worden van vaste structuren of visuele controle via spiegels. 

Het ontwikkelen van improvisatievaardigheden vraagt tijd en ervaring. Dansers bouwen geleidelijk kennis op van muziek en beweging, waardoor ze meer vrijheid krijgen in hun interpretatie. 

Het dansnetwerk 
Raqs sharqi wordt in Vlaanderen beoefend door een diverse groep van dansers uit zowel het amateur als het professionele veld, die samenkomen in dansscholen, culturele centra en op festivals. Binnen de bredere Belgische raqs sharqi-gemeenschap bewegen zich lokale dansgroepen, internationale festivalnetwerken en dansers met een directe link tot de cultuur van oorsprong. Ze beïnvloeden elkaar en dragen elk op hun manier bij aan hoe de dans vandaag wordt uitgevoerd en doorgegeven. 

Deze registratie kwam tot stand in samenwerking met CEMPER en is gebaseerd op een interview met Badriyah, danseres en leerkracht uit Gent.