Tatoeëren als ambacht
Tatoeëren is vandaag sterk aanwezig in onze samenleving. Er zijn steeds meer tattoo-studio’s, verschillende stijlen en ook cursussen en korte opleidingen waarin de technische basis van het tatoeëren wordt aangeleerd. Het ambacht van tatoeëren omvat echter meer dan de technische uitvoering van een tattoo.
Tatoeëren als ambacht
Een tatoeëerder heeft kennis nodig van materialen, technieken, huid, hygiëne en veiligheid. Daarnaast zijn ervaring, creativiteit en een goed contact met de klant belangrijk. Een tattoo is vaak verbonden met een persoonlijk verhaal, een herinnering, een overtuiging of een symbolische betekenis. Daarom maakt ook het gesprek met de klant deel uit van het proces. De tatoeëerder luistert, stelt vragen en vertaalt samen met de klant een idee of verhaal naar een ontwerp.
Een praktijk met een lange geschiedenis
Tatoeëren kent een lange geschiedenis en komt in verschillende vormen voor in uiteenlopende culturen. Het lichaam kan daarbij een drager zijn van identiteit, herinnering, geloof, bescherming, status of verbondenheid met een gemeenschap. De betekenis van tatoeages verschilt naargelang de cultuur en de context waarin ze worden gebruikt.
Ook in Europa heeft het tatoeëren een lange geschiedenis. Door contacten tussen zeevaarders en andere culturen kwamen technieken en beeldtalen naar Europa. In de loop van de tijd veranderde ook de plaats van tatoeages in de samenleving. Wat vroeger vooral verbonden was met bepaalde groepen of gemeenschappen, is vandaag aanwezig in alle lagen van de bevolking.
Door het internet en sociale media verspreiden stijlen, technieken en beelden zich nu snel over de hele wereld. Dat zorgt voor veel uitwisseling en inspiratie. Tegelijk kunnen beelden en technieken daardoor loskomen van hun oorspronkelijke betekenis en context. Voor de beoefening van het ambacht is het daarom belangrijk om niet alleen kennis te nemen van een techniek of een beeld, maar ook aandacht te hebben voor de geschiedenis en de betekenis ervan.
Leren van een ervaren beoefenaar
Toen ik in de jaren 1990 in België leerde tatoeëren, waren er nauwelijks opleidingen beschikbaar. Wie het ambacht wilde leren, zocht iemand met ervaring en leerde door mee te lopen, te kijken en te oefenen. Je leerde het ambacht van een ander. Tijdens dat leerproces ging het niet alleen om het leren bedienen van een tattoo-machine. Er werd ook geleerd hoe je een ontwerp maakt en uitvoert, hoe je met materialen omgaat en hoe je hygiënisch en veilig werkt. Daarnaast leer je omgaan met klanten, luisteren naar hun wensen en verantwoordelijkheid nemen voor het werk dat je uitvoert.
Veel van deze kennis is praktische kennis. Ze wordt verworven door te kijken, te oefenen en ervaring op te doen. Een deel ervan is moeilijk volledig uit boeken of cursussen te leren. De ervaring van de beoefenaar speelt daarom een belangrijke rol. Ook ik heb doorheen de jaren mijn kennis en ervaring doorgegeven aan nieuwe tatoeëerders. Daarbij gaat het zowel om technische vaardigheden als om de manier waarop je als tatoeëerder met mensen en met het ambacht omgaat.
Kennis door ervaring en ontmoeting
Door mijn werk als tatoeëerder heb ik jarenlang gereisd. Met mijn tattoo-gun in mijn rugzak ontmoette ik tatoeëerders uit verschillende landen en maakte ik kennis met andere stijlen, technieken en tradities. Die ervaringen tonen dat tatoeëren geen uniforme praktijk is. Beoefenaars werken vanuit verschillende tradities en ontwikkelen ook hun eigen manier van werken. Door ontmoetingen wordt kennis uitgewisseld en verandert het ambacht voortdurend. Die uitwisseling vraagt ook aandacht voor de oorsprong van technieken en symbolen. Niet elke traditie kan zomaar uit haar oorspronkelijke context worden gehaald. Het is belangrijk om de kennis en de gemeenschappen die deze tradities dragen te respecteren.
Het ambacht doorgeven
Een ambacht blijft bestaan doordat mensen het blijven beoefenen en doordat kennis wordt doorgegeven. Ook bij het tatoeëren gebeurt die overdracht tussen beoefenaars. Ervaren tatoeëerders geven kennis door aan mensen die het vak willen leren. Dat kan gaan over techniek, materialen, hygiëne en veiligheid, maar ook over ontwerp, communicatie en de omgang met de betekenis van een tattoo. Tegelijk ontwikkelen nieuwe beoefenaars hun eigen stijl en werkwijze. Daardoor blijft het ambacht veranderen. Het doorgeven van erfgoed betekent dan ook niet dat alles precies hetzelfde moet blijven. Het betekent dat belangrijke kennis en vaardigheden beschikbaar blijven voor volgende generaties.
Tatoeëren als levende erfgoedpraktijk
Het tatoeëerambacht wordt vandaag op verschillende manieren beoefend en doorgegeven. Naast het werken in de eigen studio zijn er ontmoetingen, samenwerkingen en leertrajecten waarin ervaringen en kennis tussen beoefenaars worden gedeeld. Vanuit mijn eigen ervaring als tatoeëerder ontstond ook Tamazza. Binnen deze werking wordt naast tatoeëren aandacht besteed aan andere vormen van ambacht, kunst, muziek, verhalen en ontmoeting. Het tatoeëren vormt daarbij een van de praktijken waarmee kennis en ervaringen worden gedeeld.
Het doel is niet om het ambacht vast te leggen zoals het vroeger was. Een levende praktijk verandert mee met de mensen die ze beoefenen. Wel is het belangrijk dat kennis, vaardigheden en verhalen niet verloren gaan en dat nieuwe beoefenaars de kans krijgen om ze te leren. Het levend houden van tatoeëren als ambacht betekent daarom vooral: blijven beoefenen, kennis delen, leren van ervaren beoefenaars en nieuwe generaties de kans geven om het vak verder te ontwikkelen.
Zo blijft tatoeëren niet alleen een techniek, maar een ambacht waarin technische kennis, creativiteit, ervaring, verhalen en menselijke ontmoeting samenkomen.
Beeld: Tatoeëren | © Tattoo Tanne
Aanvullende informatie
Inzenders
- Tanne Tattoo
Periode
Themadomein
Trefwoorden
Deel deze pagina
Meer weten of samenwerken?
Dit erfgoed werd toegevoegd door iemand die het een warm hart toedraagt. Wil je meer weten? Heb je een opmerking? Of zie je kansen in een samenwerking?
Werkplaats immaterieel erfgoed brengt je in contact met de inzender van deze praktijk.
Andere praktijken
Gerelateerde items
Bekijk alle artikelsVoeg jouw erfgoed toe!
Deze website zet immaterieel erfgoed in Vlaanderen en Brussel in de kijker, in al zijn veelzijdigheid. Beoefenaars, liefhebbers, groepen en organisaties kunnen hier zelf hun erfgoedpraktijk beschrijven en delen. Ook jij!