Ga verder naar de inhoud
Afbeeldingsinformatie

Klok­ge­brui­ken in kloosters en abdijen

Het luiden van klokken is een praktijk die door de eeuwen heen heel wat continuïteit heeft gekend, maar die ook is geëvolueerd. Klokken luiden neemt een belangrijke plaats in, in het dagelijks leven van kloosters en abdijen. Klokken markeren het dagritme in een religieuze gemeenschap of luiden om bijzondere gebeurtenissen aan te kondigen. Zo worden klokken bijvoorbeeld geluid om belangrijke momenten in de dag aan te duiden zoals het angelus, het getijdengebed of de gemeenschappelijke maaltijd. Tijdens de Goede Week, na het gloria tijdens de misviering van Witte Donderdag tot aan het gloria tijdens de paaswake, zwijgen de klokken ten teken van rouw en wordt een ratel gebruikt om de tijd aan te geven.

Tegenwoordig verschillen de klokgebruiken van klooster tot klooster. Sommige gemeenschappen kiezen voor automatisch luiden, terwijl andere zo veel mogelijk handmatig proberen te blijven luiden met het behulp van het luidtouw. Het behoud van het manueel luiden (wat soms tot een vermindering  van de frequentie van het luiden leidt) staat daarbij tegenover het automatisch luiden (wat een hogere luidfrequentie toelaat).  Meestal wordt er geluid om de verschillende onderdelen van het getijdengebed of goddelijk officie aan te kondigen. Contemplatieve gemeenschappen bidden metten, lauden, terts, sext, noon, vespers en completen en voor elk van deze getijden wordt er geluid. Actieve of apostolische congregaties bidden minder getijden of concentreren meerdere getijden in één gebedstijd.

Ook wordt er geluid om de maaltijd of recreatie aan te kondigen. Bij het overlijden van een medezuster of -broeder wordt in sommige gemeenschappen de doodsklok geluid.

Enkele kloosters en abdijen gebruiken de klokken niet enkel voor religieuze doeleinden, maar luiden ook bij andere gelegenheden, zoals een oproep tot vrede of om tijdens de coronaperiode steun te betuigen aan wie in de zorg werkt.

Het onderscheid tussen de verschillende kloksignalen ontstaat door een combinatie van de klank van de klok, de manier van luiden en de timing.

De kennis en vaardigheden die nodig zijn om de klokken te luiden worden van generatie op generatie doorgegeven. Tijdens het noviciaat leren de jonge religieuzen van hun oudere medebroeders of -zusters alle aspecten van het klokken luiden.

*Deze tekst kwam tot stand in samenwerking met Campanae Lovaniensis.

Aanvullende informatie

Inzenders

  • Julie Aerts
  • PARCUM, museum en expertisecentrum voor religieuze kunst en cultuur

Deel deze pagina

Deel via mail

Meer weten of samenwerken?

Dit erfgoed werd toegevoegd door iemand die het een warm hart toedraagt. Wil je meer weten? Heb je een opmerking? Of zie je kansen in een samenwerking?

Werkplaats immaterieel erfgoed brengt je in contact met de inzender van deze praktijk.

Andere praktijken

Afbeeldingsinformatie
Afbeeldingsinformatie

Worstelen in Vlaanderen

Worstelen gaat over twee mensen die kracht en behendigheid meten. De basis ligt in een direct lichamelijk contact: het is jij tegen de…
Afbeeldingsinformatie
Afbeeldingsinformatie
Afbeeldingsinformatie

Heist Carnaval

Gerelateerde items

Bekijk alle artikels
Schaapscheerder Stijn Massart van Woolwise aan het werk. Hij scheert een schaap in een stal.
Afbeeldingsinformatie

WOL-Lab

Wist je dat veel wol vandaag helaas wordt weggegooid? Met WOL-Lab onderzoeken we samen met kinderen van 10 tot 13 jaar hoe het anders kan! In een activiteitenreeks linken we kennis en vakmanschap rond wol aan STEM in de vrije tijd en maken we kinderen bewust van de waarde van wol als duurzame grondstof. Zo worden kinderen bedenkers én makers van duurzame wolproducten.

Focus Vakmanschap

Focus Vakmanschap was een meerjarig samenwerkingsproject waarin erfgoedgemeenschappen, vakmensen, erfgoedprofessionals en een filmmaker samen onderzochten hoe film kan bijdragen aan de borging van immaterieel erfgoed.

Afbeeldingsinformatie

Proeftuin: borgen met mondelinge bronnen

Hoe kan je mondelinge bronnen inzetten om immaterieel erfgoed te borgen? In deze proeftuin gaan we vanuit de praktijk van erfgoedorganisaties op zoek naar antwoorden.  

Afbeeldingsinformatie

De Vier Aymonszonen

Het Ros Beiaard en de vier Heemskinderen zijn alom bekend. Maar wat gebeurt er na de selectie van de Heemskinderen? Hoe word je een Heemskind en wat moet je daar allemaal voor leren? In gesprek met twee voormalige Heemskinderen ontdekten we er alles over.

Het Antwerpse altaar van Dia de los Muertos in MAS
Afbeeldingsinformatie

Een dynamische, maat­schap­pe­lij­ke rol voor musea

Naar aanleiding van het 'Intangible Cultural Heritage and Museums'-project, zoomden we in op musea die experimenteren met het borgen van immaterieel erfgoed. We focusten op een concrete case: de samenwerking van het MAS | Museum aan de Stroom met MAP | Mestizo Art Platform, de initiatiefnemers van het Mexicaanse herdenkingsfeest voor de doden op 'Día de los Muertos'.

Afbeeldingsinformatie

Op de koffie bij een botanicus

Wat doet een botanicus? En welke kennis en vaardigheden horen bij dat beroep, “in zekere zin een ambacht”? Dr. Piet Stoffelen van Plantentuin Meise is gespecialiseerd in koffie en legde het ons uit. Daarnaast vertelt Saddam Shkair over de tradities en rituelen die bij een kopje Syrische koffie horen.

Afbeeldingsinformatie

Handreiking: hoe werk ik een sterk meester-leer­ling­tra­ject uit?

Deze Handreiking biedt praktische ondersteuning voor meesters en leerlingen die samen een traject willen opzetten om vakmanschap door te geven.

Afbeeldingsinformatie

Voeg jouw erfgoed toe!

Deze website zet immaterieel erfgoed in Vlaanderen en Brussel in de kijker, in al zijn veelzijdigheid. Beoefenaars, liefhebbers, groepen en organisaties kunnen hier zelf hun erfgoedpraktijk beschrijven en delen. Ook jij!